Top
NietWeten.nl      

Het Agnoseblog – het laatste
nieuws over de Agnosereeks

Mis het niet!

door Hans van Dam

Onmogelijk hoofd.

Reacties: info(apenstaartje)nietweten.nl

Het Agnoseblog – blog over niet-weten met het laatste nieuws over de Agnosereeks. Teksten, tekeningen, foto’s, roddels, reacties en meer.

Hoe je een agnost aanbeveelt

Zondag 9 mei 2021 07:28.

In Agnosië

In Agnosië is alles anders. Leerlingen weten er het meest, van leraren kun je er hoogstens iets afleren en schrijvers hebben er niets te zeggen.

Mijn eerste aanbeveling voor de schrijver van NietWeten.nl liet lang op zich wachten, maar loog er niet om: ‘Wat weet jij eigenlijk van niet-weten, Hans?’ ‘Minder dan wie ook.’ ‘Dat lijkt me geen aanbeveling.’ ‘Integendeel.’

Ik hield meteen van dit dialoogje, kende het zonder het uit mijn hoofd te leren uit mijn hoofd en wist dat ik het nog vaak zou hergebruiken.

Tekortkomingen

Natuurlijk heeft dit vierregelige dwaalgesprek zo zijn tekortkomingen. Je kunt er bijvoorbeeld dikdoenerij in zien vanwege dat ‘minder dan wie ook’. Alsof niet-weten een wedstrijdje is wie het minste weet en de ik-figuur even wil laten weten dat hij de beste is.

Je kunt er ook een pleidooi voor obscurantisme in lezen. Alsof je maar beter zo min mogelijk kunt weten en het hoogste hebt bereikt wanneer je niets meer weet. Dan is niet-weten het zoveelste ideaal om na te streven in plaats van een simpel gegeven om mee te leren leven.

Kak

Waarom moet een weetniet zichzelf zo nodig aanbevelen? Omdat mensen overdreven veel waarde hechten aan hun capaciteiten. Niet-weten is ontdekken dat je kennis en vaardigheden, je opleiding en ervaring niets voorstellen vergeleken met alles wat je niet weet en niet kan.

Man en paard: al oefen je tot de kloven op je lippen en de blaren op je handen en de aambeien op je kont staan, al leer je door tot je vloeiend zeven talen tegelijk spreekt terwijl je inademend achterstevoren meerstemmig zonder onderbreking de Goldbergvariaties fluit, al schrijf je proefschriften pro en contra tot je de halve intelligentsia voor en na Descartes hebt bedolven onder je malle meditaties, al geef je meer licht dan een quasar – je schijt nog altijd kak en weet nog steeds geen zak.

Schrijnend

Inderdaad heeft die ene kleine aanbeveling zich in de loop der jaren als een virus verspreid over de site en door de Agnosereeks. Je vindt haar in acht van de twaalf boeken, in sommige boeken meerdere keren, in één boek zelfs tweeëntwintig keren achtereen als litanie, anders krijg ik ze nooit vol.

Om sommige aanbevelingen moet ik nog steeds lachen als ik ze teruglees. Op mijn autobiopagina staat een Aanbeveling voor de autobiograaf: ‘Wat weet jij eigenlijk van jezelf, Hans?’ ‘Minder dan wie ook.’ ‘Dat lijkt me geen aanbeveling.’ ‘Integendeel.’

Iemand die minder van zichzelf zegt te weten dan wie ook, dat vind ik hilarisch, al is het maar omdat hij daarmee aangeeft zichzelf verdomd goed te kennen. En schrijnend, voor zover kennen miskennen is – heel ver.

Zwijgen

Aan de dialoogjes is al die tijd nauwelijks iets veranderd, wel zijn de titels langer en eenvormiger geworden. De meeste heten nu Wat je minstens moet weten van puntje-puntje-puntje, bijvoorbeeld: Wat je minstens moet weten van verlichting.

Alleen mijn litanie van tweeëntwintig aanbevelingen voor Meester Hans heeft een afwijkende titel: Een missionaris zonder missie, en voor de subkopjes gebruik ik de formule: Van puntje-puntje-puntje wil ik zwijgen, bijvoorbeeld Van de liefde wil ik zwijgen.

Dat laatste heb ik afgekeken van Meister Eckhart, die zei: Van God wil ik zwijgen, al kon hij tot zijn laatste snik niet over Hem ophouden.

Nee, dan God, die zegt gewoon niks, geen snik, ook niet over Meister Eckhart, tenminste niet tegen mij.

Een agnost zegt ook gewoon niks, zelfs niet over niet-weten, maar wel met zoveel woorden – en af en toe een snik.

Lees ook mijn apologie zonder woorden.

Was Descartes een non-dualist?

Vrijdag 7 mei 2021 08:02

René Descartes is een filosoof uit de zeventiende eeuw, bekend van het gevleugelde woord ‘ik denk dus ik ben’ (cogito ergo sum) c.q. ‘ik twijfel dus ik ben’ (dubito ergo sum).

Deze maffe metafysicus is de held is geworden van hordes mensen die net als hij wanhopig op zoek zijn naar een kruis, christelijk, hindoeïstisch, wijsgerig, spiritueel of anderszins, om hun denken aan vast te spijkeren omdat het anders alle kanten op schiet terwijl het toch niet opschiet.

Zo’n oude rationalist uit de zeventiende eeuw, wie interesseert zich daar nog voor, zou je denken, maar dan heb je buiten, bijvoorbeeld, de non-dualist gerekend, die voortdurend op zoek is naar onweerlegbare redeneringen van eigen bodem om zijn importwereldbeeld te schragen, dat anders net als alle metafysica en net als elke metafysicus onder zijn eigen gewicht instort of bij gebrek aan eigengewicht wegwaait.

Het is dus echt niet alleen Descartes die van de kaart (‘des cartes’) is, in principe geldt dat voor iedere rationalist. Allemaal zijn ze op zoek naar die ene gedachte – twee is algauw teveel – waarmee ze zichzelf weer op de kaart kunnen zetten en houden, onder het motto: de schat is de schatkaart. Want het woord mag dan vlees geworden zijn, geen slager maakt er gehakt van.

Over de denkerij van Descartes is genoeg geschreven om hem voor eeuwig te begraven onder proefschriften pro en contra. Gewoon de draak met hem steken is minder vaak vertoond omdat iedereen denkt dat hij zeven koppen had. (Volgens mij is dit al de derde keer in een maand dat ik een veelkoppige draak opvoer. Wat zegt dat over mij?)

Onder de dwangmatig alliterende titel Malle meditaties van een malin génie vind je in het Witboek Verlichting een reeks fictieve variaties op het al even fictieve ‘ik ben’ van de man die nooit was, tenminste niet wat hij dacht, en nooit niet zal zijn, want zijn gedachten reïncarneren onophoudelijk, of zijn vlees nou meedoet of niet.

De Cogito Ostino (‘het koppige denken’), zoals ik de Malle Meditaties en die manier van denken ook wel noem, is een overzicht van het levenswerk van Descartes, bestaande uit zestien Meditationes, dertien Observationes en drie Conclusiones.

De overgang tussen de drie fasen in het fictieve levenswerk is lang problematisch geweest voor uw kroniekschrijver, maar gisteren zag hij door ervaring dwazer geworden eindelijk het licht, nota bene zonder het contact met de werkelijkheid te verliezen, wat zelfs een Descartes niet is gelukt, die onder tweederangs doordenkers toch te boek staat als een eersterangs doordenker.

Wie het ook niet is gelukt, is de non-dualist, die terecht helemaal niet te boek staat, of hoogstens als herdenker – iemand die zich uitsluitend thuis voelt in de uitgesleten voetsporen van overleden voorgangers – ook wel naprater genoemd.

Geen kwaad woord over hem, behalve dit: iedere dag dat er geen non-dualist tegen me napraat is een goede dag.

Profiel van Descartes met zwervelingenhaar.
René Descartes (1596-1650).

Descartes in het Witboek advaita

Behalve de Malle meditaties van een malin génie in het Witboek Verlichting schrijf ik ook het een en ander over Descartes in het Witboek Advaita.

Een dialoogje over de vraag: Moet je zijn om te kunnen denken?

Een correspondentie die wat dieper ingaat op diezelfde vraag: Ik denk, dus ik ben bewustzijn.

Een nog ruimere kring in de metafysische vijver: Zien of zijn? Advaita voor denktanks.

Een alternatieve poging om het koppige rationalistische denken aan de kaak te stellen met behulp van een fictief dagboekfragment (een dagboekfigment): Ergo cogito.

Heb je schoon genoeg van alle rationalisten maar nog niet van alle filosofie, lees dan eens iets van Descartes’ landgenoot Maurice Merleau-Ponty over het vlees van de wereld (la chair du monde) en het lichaam als oergrond van het denken.

Niet om door te komen, maar geloof me, dat zijn de beste boeken. Zeker voor rationalisten.

Lekker in de knoop zitten

Donderdag 6 mei 2021 08:53

Gisteren en vanochtend heb ik een oud artikel over denkknopen in het Witboek verlichting opgeknapt.

Oorspronkelijk was die tekst een lemma in mijn Woordenboek niet-weten* onder het trefwoord ‘aporie’.

* Dat woordenboek stond op een eigen pagina, Weetnietkunde, geheten, en bevatte een lexicon van met niet-weten verwante begrippen in de wijsbegeerte en de mystiek. Die lemma’s zijn inmiddels verspreid over de Agnosereeks, kijk maar eens in de index van het Witboek niet-weten. En het woord ‘weetnietkunde’ heeft een nieuwe betekenis gekregen.

Volgens het WikiWoordenboek kende in 2013 slechts een kwart van de Nederlanders en Vlamingen het woord ‘aporie’. Het zal er intussen niet beter op geworden zijn, dus heb ik er ‘denkknoop’ van gemaakt en er een titel omheen verzonnen.

Volgens het Groene Boekje bestaat ‘denkknoop’ helemaal niet, maar met een beetje geluk heeft niemand dat in de gaten zolang ik het zelf niet verklap.

Een denkknoop is kort en goed een gedachte waarin je vastzit. Wil je het langer en beter weten dan moet je deze link volgen:

De Weg is bezaaid met denkknopen.

Denkknopen zijn verschillende dingen voor verschillende mensen.

Ben je een beetje filosofisch aangelegd, dan hoop je misschien dat denkknopen je naar een transcendente leer leiden waarvan jij tot in de eeuwen der eeuwen te boek zult staan als de bedenker.

Ben je een beetje spiritueel aangelegd, dan hoop je misschien dat denkknopen naar een uitgang uit dit tranendal voeren waarvan jij tot in de eeuwen der eeuwen te boek zult staan als de ontdekker.

Heb je geen aanleg en wil je verder ook niet deugen, dan kan het zomaar gebeuren dat je je in je denkknopen thuis gaat voelen en nergens meer heen of weg hoeft, als dat al zou kunnen.

Bekend zul je er niet om worden en verlichting mag het ook niet heten, je woont gewoontjes in niet-weten.

Naakt figuurtje met twee gezichten, opgebouwd uit kleinere figuurtjes, dat in de knoop zit.
Dan kan het zomaar gebeuren dat je
je in je denkknopen thuis gaat voelen
en nergens meer heen of weg hoeft.

De denker doorzien

Woensdag 5 mei 2021 10:46

De afgelopen dagen hebben we hard nagedacht over ons volgende boek, het Witboek verlichting. Hoe we het zullen indelen, hoe we het zullen illustreren.

Het boek bestaat uit een aantal voormalige webpagina's over denken:

- De grijpgeest en de weetnietgeest
- Denkbeeldenstorm!
- Het regressieprobleem
- Wat is de mind? Denken, denken, denken
- Stamelgids voor nitwits (gedeeltelijk)
- Standpunten, vluchtlijnen en raakvlakken (gedeeltelijk)

En voormalige pagina’s over verlichting:

- Brieven verlichting, de vrijheid voorbij
- Doe de verlichtingstest!
- Goeroes, goeroelopers en ouwehoeroes (gedeeltelijk)
- Grote twijfel, grote verlichting
- Hoera, verlicht?
- Verduisterd!
- Verlichting als catch 22

We kunnen de oude pagina’s integraal overnemen als secties of alle teksten door elkaar husselen zoals we aan het doen zijn met het Witboek Levenskunst en hebben gedaan met het Witboek Zen.

Uiteindelijk hebben we besloten om het Witboek Verlichting op te bouwen rond twee hoofdsecties, Denken doorzien en Verlichting doorzien, elk met een eigen nummering, waarbinnen de dwaalteksten alleen in associatief verband staan.

De hoofdsecties worden voorafgegaan door een proloog (de serie metaforen voor verlichting getiteld Catch 22) en afgesloten met antwoorden op de brandende vragen of jij verlicht bent (Doe de verlichtingstest!) en of ik verlicht ben (Verduisterd!)

Bijna alle bestaande illustraties in het Witboek Verlichting gaan de prullenbak in en worden vervangen door twee series. Voor Denken doorzien een reeks Zwervelingen (figuren van wervelende figuurtjes) met variaties op de Penseur van Rodin en met gelegenheidstekeningen. Voor Verlichting doorzien een reeks cartoons met variaties op lampen en nog meer gelegenheidstekeningen. Totaal aantal illustraties: circa 50.

Of het allemaal gaat lukken? Natuurlijk niet, plannen zijn er om van af te wijken. Maar het begin is er. In de gedaante van het einde. Dan weet je vast hoe het afloopt met al je gepieker:

Denker als skelet van zwervelingen.
De denker doorzien.

Met deze tekening eindigt de sectie Denken doorzien van het Witboek verlichting. De voorlaatste tekst van die sectie fungeert als resumé en heet net als de sectie zelf Denken doorzien.

Byron Katie voor Workaholics nu als serie in het Boeddhistisch Dagblad

Woensdag 5 mei 2021 07:39

Eindelijk heb ik mijn werk hervat aan het Witboek verlichting.

Daar was ik maanden geleden al aan begonnen, maar toen bracht iemand mij op het onzalige idee om mijn sectie in het Witboek verlichting over Het Werk van Byron Katie uit te bouwen tot een afzonderlijk boek, Byron Katie voor Workaholics.

Dat laatste boek is nu ver genoeg gevorderd om als serie te worden gepubliceerd in het Boeddhistisch Dagblad. Daar zit ik tot het eind van het jaar aan vast. Iedere dag een tekst opladen, labeltjes eraan hangen, plaatjes erin, snippet bedenken voor de voorpagina enzovoort.

Ik kan er natuurlijk ook iedere week zeven tegelijk opladen, dat heb ik jaren gedaan, met de Poortloze Poort bijvoorbeeld, maar dan maak ik meer fouten en voel ik me teveel een administrateur of een schoolmeester, dus daar ben ik mee opgehouden. Eén per dag, dan breekt het lijntje niet.

Verder vooruit plannen, bijvoorbeeld een maand, kan al helemaal niet, omdat de teksten nog lang niet definitief zijn. Iedere vrijdag redigeer ik de eerstvolgende eenentwintig, waardoor ik elke tekst voor het opladen nog drie keer langs zie komen, met tussenpozen van een week.

Zo haal ik er heel wat fouten en onduidelijkheden uit waar ik tijdens het schrijven nog blind voor. Na een week weet ik niet meer zo goed wat ik bedoelde te zeggen en zie ik beter wat ik daadwerkelijk heb gezegd. En gelukkig krijg ik regelmatig hulp en tips.

Het Agnoseblog redigeer ik meestal alleen op de dag zelf. Zo zag ik net, een minuut na het opladen, dat er in de vorige zin stond ‘Het Agnoseblog reageer ik meestal alleen op de dag zelf.’ Een fonetische verschrijving, een van mijn specialiteiten. En deze alinea had ik opgemaakt als voetnoot, waardoor hij niet als clou fungeerde, dus daar heb ik gauw een gewone alinea van gemaakt.

Zie jij nog fouten?

Verscheurd voor één dag – apologie zonder woorden

Zaterdag 1 mei 2021 06:14

Gisteren heb ik de driehonderdvijfenzestigste en laatste tekst van het Witboek niet-weten in het Boeddhistisch Dagblad gepubliceerd: een apologie voor mijn apologie van niet-weten.

Ooit stond een veel langere versie van deze apologie als afzonderlijke pagina op mijn website, want ik vind het te stom voor woorden om over niet-weten te schrijven.

Als dat inderdaad stom is, dan is het nog stommer om je er met zoveel woorden voor te verontschuldigen en moet je je daar eigenlijk ook weer voor verontschuldigen enzovoort. Hoe doorbreek je zo’n vicieuze cirkel?

Morgen begint mijn nieuwe serie Byron Katie voor Workaholics in de krant. Als overgangsritueel leek het me leuk om eens een snipperdag te nemen. Dat is ontslag voor één dag en dit is mijn verslag:

Hans neemt een snipperdag.

Een boek van zeshonderd pagina’s verscheuren is inspannend, we hebben er een kleine week over gedaan, de grote weken waren op.

Gezellig hoor, boeken verscheuren, zeker die van mij, ik kan het iedereen aanraden. Ik wou dat ik het met mijn vorige boeken ook had gedaan, maar die zijn integraal de vuilnisbak in gegaan, dat kan ik ook iedereen aanraden.

Op de dag dat Lucienne foto’s van mij ging maken was het voor het eerst in weken bewolkt en frisjes. Niet ideaal voor een opnamesessie in je blote kont op de koude grond, al zijn de teken dan minder actief, dus ik was blij dat we zoveel snippers hadden. Jij waarschijnlijk ook.

Hans doet een elastiekje in zijn haar.
Hans gooit snippers in de lucht (foto in het Boeddhistisch Dagblad).
Hans met snippers voor zijn gezicht.
Twee handen en twee snippers in de lucht.
Dans voor twee handen en twee snippers.

Vroeger had ik op iedere pagina een apologie en een disclaimer, ik bleef me maar verontschuldigen. Nu heb ik, behalve mijn apologie aan het eind van het Witboek niet-weten nog een kleine apologie staan aan het eind van mijn autobiografische pagina:

Ik schaam me voor alles wat ik over niet-weten heb gezegd.

Een disclaimer heb ik ook nog steeds, half apologetisch, niet meer aan het begin van iedere pagina maar alleen nog aan het eind van mijn homepagina:

Disclaimer voor NietWeten.nl / de Agnosereeks.

Zo, nou heb ik mezelf wel genoeg verscheurd voor één dag.

Halve woorden voor goede verstaanders

Maandag 26 april 2021 10:42.

De halve wereld

Het Werk van Byron Katie is een methode om je stressvolle gedachten te onderzoeken met behulp van vier standaardvragen en omkeringen.

Omdat Het Werk alleen zich alleen bemoeit met gedachten waar je gespannen van wordt, blijven de neutrale en de plezierige gedachten buiten schot, vandaar dat ik Het Werk weleens Het Halve Werk noem.

Als je er met behulp van Het Werk ooit in slaagt je negatieve gedachten te overwinnen, blijven de positieve over en leef je je leven uit in een roze wereld vol roze mensen die, zoals in ieder sprookje en in geen enkele realiteit, lang en gelukkig leven.

De voorwaarde is wel dat je voorgoed je ogen sluit voor de andere kant van het bestaan, de zwarte, de veelkoppig draak die zich graag laat schmincken maar nooit laat doden. Hoe vaak je hem ook afhakt, hij blijft de kop opsteken, tot je eindelijk doorhebt dat je ermee moet leren leven.

Halve plaatjes

Om het idee van halfheid te illustreren heeft Lucienne een aantal tekeningen gemaakt die je terugvindt in Byron Katie voor Workaholics en die ik hier graag reproduceer:

Silhouet van een half figuur met een half gedachtenwolkje.
Het Halve Werk.

(uit Het Halve Werk is niet Het Hele Werk.)

Silhouette van gespleten figuurtje dat alleen bij de heupen nog aan elkaar zit.
Hoe je van jezelf scheidt.

(uit Hoe je van je gedachten scheidt.)

Silhouet van een halve wereldbol met op het hoogste punt een wankelend mannetje.
De utopie van de halve wereld.

(uit De utopie van de halve wereld.)

Silhouet van een in tweeën gespleten figuur.
Een halfmens is iemand die alleen nog maar positieve gedachten en gevoelens heeft en alleen nog maar positieve dingen doet.

(uit Halve woorden voor goede verstaanders.)

Silhouet van een kop met hoorntjes en halo.
De hele mens is de mens met alles erop en eraan,
in heel zijn ambiguïteit, tegenstrijdigheid en onbegrijpelijkheid.

(Idem.)

Aan het eind van het boek breng ik nog nog een halve toast uit op iedereen die van niet-weten geen programma maakt, daar staat een half glas voor je klaar.

Halve woorden

Halve woorden voor goede verstaanders is een halfwoordenlijstje met paren van antoniemen, zoals de halve wereld en de hele wereld, de halve waarheid en de hele waarheid, het halve verhaal en het hele verhaal, de halve mens en de hele mens en natuurlijk het halve werk en het hele werk.

Onder een half mens of halfmens versta ik in dat halfwoordenlijstje iemand die alleen nog maar positieve gedachten en gevoelens heeft en alleen nog maar positieve dingen doet.

Voor zover ik weet bestaan zulke mensen helemaal niet, dus eigenlijk heb je niks aan zo’n woord.

Een bruikbaarder definitie van ‘halfmens’ is iemand die alleen nog maar positieve gedachten en gevoelens wil hebben en alleen nog maar positieve dingen wil doen.

Halfmensen in deze zin heb je overal, ze zijn als de dood voor zichzelf en doen eindeloos trainingen, retraites en meditaties om louter liefdevol te worden of te leren doen alsof.

Mijn lijstje met halfwoorden is eenvoudig uit te breiden. Zo zou je een relatie waarin mensen alleen hun goede kant laten zien en alleen de goede kant van de ander wensen te zien een halve relatie of halfrelatie kunnen noemen, hun liefde halve liefde of halfliefde.

Halfminnaars vertrouwen elkaar maar half en zijn elkaar halftrouw. Ze stellen halve vragen, geven halve antwoorden en leiden een halfplezierig halfleven vol hele en halfgeheimen.

Zelf ben ik, een enkele uitzondering daargelaten, met de meeste mensen slechts half bevriend en dat is vaak al een hele toer.

Wat die uitzondering betreft: Liefde is geen doen.

En al helemaal geen láten.

Harddenkers zijn dooddenkers

Woensdag 21 april 2021 08:16

Ooit had ik een hele pagina over ziekte en de dood op mijn website. Die pagina wisselde net als al mijn pagina’s voortdurend van titel en samenstelling. De laatste titel was ‘De dood doodgedacht’ en dit was de laatste blurb:

‘Afscheid nemen van je ideeën over de dood geeft terminale opluchting.’ De dood doodgedacht; dwaalteksten over ziek zijn, sterven, vergankelijkheid en niet-weten.

In de zomer van 2019, middenin het jaar dat ik offline was, schreef ik een nieuwe inleiding voor die pagina, in de wetenschap dat het nooit meer een pagina op een website zou worden, maar een sectie in boek 7 van de pasgeboren Agnosereeks, ‘Levenskunst is vliegwerk’.

Dat boek is er gekomen, al is het nog niet af, maar secties heeft het niet, dus de inleiding stond al bijna twee jaar te verstoffen.

Het was deze tekst die ik gisterenochtend tegenkwam toen ik door mijn offline archief bladerde, en het leek me wel leuk, als afleiding van mijn werk aan Byron Katie, om hem op te laden. Hij moest alleen nog even geretoucheerd worden.

Zes uur later, het ‘retoucheren’ is eindelijk klaar. Nondeju. Van de oorspronkelijke tekst heeft alleen de titel het gered, dus die zal wel oké geweest zijn.

De nieuwe tekst heeft zeshonderd woorden, dat is honderd woorden per uur. Het kan nog erger, ik heb ook weleens drie of vier dagen nodig voor een tekst van deze lengte.

Herschrijven kost meestal meer tijd en niet zelden veel meer tijd dan voor de vuist weg schrijven. Het zou efficienter zijn om mijn offline teksten te dumpen en alleen nog nieuwe dingen te schrijven, maar een oude liefde zet je niet zomaar bij het vuilnis.

De tekst in kwestie gaat over het risico dat je loopt als denken doordenken wordt. Of eigenlijk over het nog veel grotere gevaar dat je loopt als je doordenken doorslaat: dan kan het onbedoeld en onverwacht ontaarden in dooddenken. Voor je het weet heet je Hans van Dam van NietWeten.nl en ziet niemand je nog.

Met ziekte en dood heeft de tekst na het herschrijven niets meer te maken, daarom heb ik hem zolang in het Witboek Verlichting gezet. Met verlichting heeft hij ook niks te maken, net zomin als de rest van dat boek. Het Witboek Verlichting gaat namelijk over denken. Over het doorzien van het denken. (Net als mijn werk over Byron Katie, dat oorspronkelijk ook deel uitmaakt van het Witboek Verlichting.)

Heeft de herschreven inleiding nu zijn definitieve vorm en plekje gevonden? Oordeel zelf:

Denken, doordenken en dooddenken.

Laatste tekening voor Byron Katie

Maandag 19 april 2021 07:33.

Vandaag heeft Lucienne haar laatste tekening voor Byron Katie voor Workaholics gemaakt.

Dat boek heeft nu evenveel illustraties als een gebedsketting kralen: 108. Toeval, en ze zullen weinigen tot bidden inspireren.

Nu moeten we gaan kijken welke tekeningen beter kunnen. Allemaal, neem ik aan, maar zo scherp is ons artiestenoog gelukkig niet. Voor ons een stuk of tien misschien.

Ziehier tekening numero honderdacht:

Beeldhouwer die een kubus uit een gedachtewolkje hakt.

Je vindt hem onder een dialoog over de vraag – die ik hierbij ook aan jou stel – of we moeten ingrijpen in de werkelijkheid zelf of liever in onze ideeën erover.

Gedachten om te veranderen.

Bermmeditatie

Zondag 18 april 2021 07:37.

Iedere zondagochtend ga ik in een willekeurige berm op mijn hurken zitten mediteren over de Weg.

Als een voorbijganger vraagt waarom ik daar op mijn hurken zit, zeg ik: ‘Ja, ik kan kwalijk op jouw hurken gaan zitten.’

In werkelijkheid zit ik op mijn hurken omdat ik kwalijk een zafu mee kan zeulen.

Om voertuigen groot en klein te attenderen op mijn aanwezigheid zet ik mijn draagbare werk-aan-de-wegbord aan de Weg, verstevigd met twee zandzakken tegen het wegwaaien, en ga aan Het Werk.

Mocht je ooit ergens zo'n bord langs de Weg zien staan – dikke kans dat ik erachter zit.

Minder vaart, stop desnoods, maar stel alsjeblieft geen vragen.

Ik mediteer met open ogen en met open mond, dat zegt genoeg.

Hans van Dam achter een waarschuwingsbord 'Werk in Uitvoering'
Hans mediteert zich weg.

Nieuwe voorlopige cover voor het Witboek Byron Katie

Zaterdag 17 april 2021 07:31.

Ieder boek van de Agnosereeks heeft een eigen coverillustratie. Je vindt hem bovenin de webpagina, op de omslag van het papieren boek en als uitgelichte afbeelding in de serie in het Boeddhistisch Dagblad.

Het is niet makkelijk om een coverillustratie te bedenken en vaak verandert ze een paar keer voor we tevreden zijn. Bijvoorbeeld doordat er tijdens het illustreren van het boek een afbeelding ontstaat die per ongeluk ook of bij uitstek geschikt is voor op het voorplat.

Tot nog toe stond op het omslag van Byron Katie voor Workaholics een waarschuwingsbord gebaseerd op het verkeersbord ‘werk in uitvoering’, een mannetje met een schep en een hoopje aarde in een rode driehoek.

Mannetje eruit, van aarde hersens maken (dat had nog heel wat voeten in aarde) et voilà, ‘Het Werk in uitvoering’:

Oude omslag van Byron Katie voor Workaholics.

Helaas, die rode driehoek stoorde mij iedere keer dat ik er langs kwam en bleef mij maar storen. Tientallen keren per dag, week in week uit uit. Het is nou eenmaal een waarschuwingsbord, ik sta meteen op scherp.

Bladerend door het boek op zoek naar een alternatief vonden we (in de tekst Onderzoeken of je je gedachten kunt onderzoeken) het Droste-effect van de onderzoeker die een kopie van zichzelf onderzoekt die een kopie van zichzelf onderzoekt enzovoort. Die leek ons wel geschikt.

Droste-effect van een figuurtje dat een met een vergrootglas naar een kleiner exemplaar van zichzelf kijkt et cetera.
Onderzoeken of je je gedachten kunt onderzoeken.

Geen afbeelding om van te schrikken maar een afbeelding om in te verdwijnen. Zoals je zonder schrikken in niet-weten kunt verdwijnen.

Lucienne heeft haar opnieuw getekend met behulp van een vectorprogramma, dat is makkelijker bij het verschalen, en naar links uitgebreid met drie steeds lichtere klonen die in de papieren versie van het boek als een watermerk over de rug en het achterplat zullen vallen:

Nieuwe omslag van Byron Katie voor Workaholics.

Ik ben er erg blij mee.

Bemoei je met je eigen zaken

Vrijdag 16 april 2021 07:36.

Mensen mogen het leven graag opdelen in vakjes. Zwart of blank. Sociaal of asociaal. Hetero, homo of bi. Protestant, katholiek of heiden. Lager, middelbaar, hoger of voortgezet onderwijs. Obstetrie, oftalmologie, oncologie of orthopedie.

Byron Katie onderscheid drie soorten zaken (‘three kinds of business’) in het universum: de mijne, de jouwe en die van God. Op die driedeling is haar recept voor geluk gebaseerd: bemoei je met je eigen zaken.

Gods zaken moet je aan God overlaten, daar kan je nooit tegenop. Andermans zaken moet je aan de ander laten, daar krijg je nooit vat op. Maar je eigen zaken zijn de jouwe en alleen de jouwe. In je eigen domein ben je heer en meester. Daar heeft de ander niets over te zeggen.

Lekker overzichtelijk, zoals iedere indeling. Maar of ‘het universum’ zich er veel van aantrekt?

Ik heb het God gevraagd, op mijn knieën, met extra veel weesgegroetjes ervoor, tussendoor en achteraf, maar die bromde zoals gewoonlijk: ‘bemoei je met je eigen zaken’.

Dit is mijn ervaring, voor wat hij waard is:

Hoe ik binnen mezelf blijf.

Dit is hoe Lucienne het ziet:

Wolk van figuurtjes met uitsparingen erin die ook weer een figuur vormen.

En jij?

Zodra je buiten het doek stapt ben je de film kwijt

Woensdag 14 april 2021 14:55.

Op zondag 4 april blogde ik over het idee dat de realiteit niets anders is dan een projectie van de geest.

Een frisse geest, al dan niet dezelfde, vraagt zich dan direct af of dat idee niet de volgende projectie van de geest is.

Een nog frissere geest, al dan niet dezelfde, vraagt zich dan direct af of de geest zelf misschien ook maar een projectie is, en zo ja, waarvan en waarin?

Zo gaat dat in de metafysica. Twee voor de hand liggende vragen verder en je zit al tot over je ores in de sores. Zodra je buiten het doek stapt ben je de film kwijt.*

* En zodra je buiten de film stapt ben je het doek kwijt, en moet je op zoek naar een nieuwe rol, filmster. Dat is zo helder als een lens maar ik heb het nog geen non-dualist aan zijn verstand kunnen peuteren, terwijl het tijdperk van de stomme film toch al een eeuw achter ons ligt.

In datzelfde blogje van 4 april liet ik ook een Droste-effect zien van filmprojectoren die steeds grotere filmprojectoren projecteren, en kondigde ik aan dat er nog meer afbeeldingen met filmprojectoren zouden volgen.

Twee daarvan zijn nu klaar en opgenomen in het Witboek Byron Katie.

Dit is de ene:

Silhouet van een filmprojector met sterren in het huis.
Hoe helderder hoe minder projectie.

Hij hoort bij het dwaalgesprek Projecties van een troebele geest.

Dit is de andere:

Twee spiegelbeeldige projecteren die elkaar projecteren.
Wie kent het verschil tussen projector en projectie?

Hij hoort bij het dwaalgesprek Waarom ik niet hoef te onderzoeken wat liefde is.

Ik geloof niet dat er verder nog afbeeldingen met filmprojectoren of sterren in Byron Katie voor Workaholics zullen komen; Lucienne is bijna klaar met dat boek.

Alle interviews in de Agnosereeks op een rijtje

Dinsdag 13 april 2021 12:19.

De Agnosereeks telt in totaal acht lange dwaalgesprekken. Vroeger hadden ze elk een eigen webpagina, heetten ze interviews en stonden ze als groep in mijn Dwaalgids.

Nu staan ze verspreid over zes, straks zeven van de twaalf boeken van de Agnosereeks. Niet meer zo goed te vinden, minder herkenbaar, daar moet ik iets aan doen, maar wat? Ze toch maar weer interviews noemen? Een blogje met een lijstje erin?

Onzin om juist de interviews bij elkaar te willen zetten, al mijn teksten zijn dwaalteksten. Dwaalteksten hebben maar één doel: het dwijze denken demonstreren. Vorm en lengte dienen dat doel. Aan de andere kant, iedere doorsnede is een goede doorsnede, waarom deze dan niet?

Hieronder alle interviews van Hans door Hans op een rijtje.

Witboek niet-weten: Niet-weten als passe-partout.

Witboek verlichting: Ben ik verlicht?

Witboek levenskunst: Liefde is geen doen en Gouden bergen, gebakken licht.

Witboek mystiek: Nada nada nada.

Het interview ‘De derwisj en de dwaas’ is uitgegroeid tot het Witboek Soefisme.

Het interview ‘Byron Katie voor Workaholics’ is uitgegroeid tot het Witboek Byron Katie.

Er staan nog twee interviews offline, beide bestemd voor het Witboek voor zoekers:

- De Mont Fou.

- De nodeloze angst voor een grondeloos bestaan.

Zodra ze online gaan zal ik zodra ik eraan denk de links toevoegen aan dit lijstje, dat dan natuurlijk allang ondergesneeuwd is door nieuwere blogs, maar dat blog ik dan wel weer, zei de schrijver en viel dood neer.

‘Niet-weten als passe-partout’ in het BD

Dinsdag 13 april 2021 09:39

Zojuist heb ik het eerste deel van het veertiendelige dwaalgesprek ‘Niet-weten als passe-partout’ opgeladen naar het Boeddhistisch Dagblad.

Het is een serie in een serie, een sleuteltekst van de Agnosereeks in het Witboek niet-weten. Een apotheose of een poging daartoe.

In het Witboek niet-weten verschijnt ‘Passe-partout’ in de tweede helft van de maand december en wordt daar gevolgd door een apologie, twee beeldteksten, een laatste lijst met 31 definities van niet-weten en enkele bijlagen.

In de krant sluit ik de serie af met alleen de apologie. Dan is het eind april en moet ik mijn volgende serie, Byron Katie voor Workaholics, klaar hebben – benieuwd of dat gaat lukken.

Kruis van vier sleutels met in het kruispunt een gemeenschappelijke baard (die dus op geen enkel slot past).
Niet-weten als passe-partout.

Wat is jouw lievelingskleur?

Maandag 12 april 2021 16:22.

Het verhaal in het blogje hieronder, zes woorden slechts, want ze weet hoe druk ik ben, kreeg ik jaren geleden toegestuurd van Hilde Vriens. Met bijpassende foto met oranje bril die Lucienne maar een klein beetje heeft hoeven retoucheren.

Hilde Vriens met oranje bril.

Hilde stuurde mij haar verhaaltje zojuist nogmaals op, ik denk om me te laten zien dat mijn dwaaltekst over Meester IdemDito en het bijbehorende blog best in zes woorden hadden gekund (twee keer drie), want ze weet hoe druk ik ben en hoe vergeetachtig, of zei ik dat al.

Toen ik vroeg of ik het mocht bloggen antwoordde ze bevestigend en zei dat het wat haar betreft rustig onder mijn eigen naam mocht, want ze weet hoe druk ik ben, hoe vergeetachtig en hoe eerzuchtig, maar dat was me mijn eer te na, dus dat viel mee.

Vervolgens heb ik mijn hele website afgestroopt op roze brillen, ballen en wolken. Dat viel best tegen maar ik wil ze je, vergeetachtig als ik ben, niet onthouden.

Je vindt een roze bril halverwege de briefwisseling Er is meer in ons dan liefde alleen (let ook op mijn roze vest), in de litanie Levenskunst is vliegwerk (in de strofe ‘Drie soorten liefde’), in de een na laatste alinea van de proloog Niet-weten is blues en in de tweede alinea van Elf vormen van vrede zonder rede (‘zet af die roze bril!’).

Verder vond ik een hele roze wolkenstraat in Niet-weten voor heilsprofeten (en een donderwolkenstraat in de dwaaltekst eronder, Niet-weten voor onheilsprofeten).

Er drijven nog een paar roze wolken rond, in Preek 10 van de Linji Lu, in een voetnoot over herkaderen in Byron Katie, en voor lezers die later hebben ingeschakeld is er misschien van alles bij gekomen of juist weggevallen, met NietWeten.nl weet je het maar nooit.

Ik ben inmiddels vergeten in welk verband Hilde me haar verhaaltje destijds toezond maar als ontwaakgedicht kan ik het van harte aanbevelen.

Als het maar bij die zes woorden blijft.

Kort verhaal van Hilde Vriens

Maandag 12 april 2021 15:58.

Mijn lievelingsbril verloren,
niets meer roze.

Een nieuw lichaam

Maandag 12 april 2021 08:59.

Naar aanleiding van mijn recente ontmoeting met Meester IdemDito heeft Lucienne gisteren een tekening gemaakt van een donderwolk met een roze bril.

Volgers van dit blog hebben die gisteren al kunnen zien onder Meester IdemDito ziet ze vliegen maar voor de mensen die hier nooit komen, dit was hem:

Donderbui met roze bril met hartvormige glazen.
Spiritualiteit is een zwarte bril vervangen door een roze.

Schaam je niet als je nog nooit van Meester IdemDito hebt gehoord, hij heeft pas net zijn opwachting gemaakt in dit universum, en wel in de Agnosereeks, alwaar hij een eigen plekje kreeg in het zo niet onvolprezen dan toch onvoltooide Witboek voor zoekers, dat bevolkt wordt door ronddolende blinden van allerlei slag.

Een van die blinden vond algauw op de tast de donderbui in kwestie – die zoekers hebben ogen in hun handen – en heeft hem meteen zijn bril afgepakt in de hoop daarmee eindelijk de Eerste en Laatste Enige Echte Waarheid te kunnen zien:

Blinde met een roze bril op met hartvormige glazen
Ik zie, ik zie wat jij niet ziet…

De zot heeft nog steeds niet door dat ik dit allemaal uit mijn duim zit te zuigen. In werkelijkheid was het Lucienne die hem een nieuw brilletje heeft aangemeten. Maar waar hij het ook vandaan heeft, hij is er reuzeblij mee, al heeft hij er niets aan, de ijdeltuit, en is hij nog steeds stekeblind.

Wat ik ook zo raar vind: hij geloofde zonder meer dat zijn brilletje roze is terwijl hij dat helemaal niet kan weten.

Om hem te foppen zei Lucienne daarom dat ze hem een blauw brilletje had gegeven, en toen hij over zijn eerste teleurstelling heen was, dat het toch een roze brilletje is.

Toen ging hij alle blinden die hij tegenkwam in het Witboek voor zoekers vragen wat de kleur van zijn brilletje was en natuurlijk zei iedereen maar wat, en natuurlijk zei niemand dat erbij, en de arme ziel raakte steeds meer in de war tot de Waarheid hem trof als een donderslag bij heldere hemel:

Hij had een inktvissenbril! Die feilloos meekleurt met de omgeving! De kleur is nu en dit is de kleur!

Een inktvissenbril? Daar had ik ook wel poten naar, dus ik heb Lucienne meteen gevraagd of ze er voor mij ook een kon maken.

‘Een wat?’ vroeg ze, en toen verraste ik mezelf. ‘Een nieuw lichaam’, zei ik. ‘Strak en elastisch en roze als een bril.’

Kon ze niet.

‘Oké,’ zei ik, ‘doe dan maar gewoon een roze bril.’

Mijn ontmoeting met Meester IdemDito

Zondag 11 april 2021 16:16.

Loop ik daarnet totaal onverwacht Meester IdemDito tegen het lijf.

Zo’n kans kreeg ik nooit meer, dacht ik, dus net als iedereen om me heen trek ik hem meteen aan zijn jasje, of wat daar nog van over is, en als ik eindelijk zijn aandacht heb, vuur ik ratatatata mijn vragen op hem af:

Wat is spiritualiteit?

Wat is New Age?

Wat is The Work?

Wat is Eeuwige Wijsheid?

Wat is zen?

Wat is verlichting?

En nog een stuk of tien van dat soort vragen, want zo’n kans krijg ik natuurlijk nooit meer.

Weet je wat hij zei? Je leest het hier:

Meester IdemDito ziet ze vliegen.

In het wilde weg

Zondag 11 april 2021 09:46.

Er zijn mensen die menen dat er nergens een stofje verkeerd ligt; die kun je maar beter niet inhuren als interieurverzorger.

Er zijn ook mensen die geen stofjes dulden; ze blijven maar poetsen en komen nergens anders meer aan toe.

Zo zijn er ook mensen die menen dat ze onderweg zijn. Nooit loopt hun reis volgens plan, ja, wat dacht je dan. Ze raken afgeleid, slaan de verkeerde weg in, verliezen hun doel uit het oog, struikelen, staan weer op en vervolgen hun weg met hun neus in de wind en lood in hun schoenen.

Er zijn ook mensen die menen dat ze nergens heen gaan. Ze zitten bij de pakken neer en lachen degenen uit die onderweg menen te zijn en almaar vallen en weer opstaan – waar zouden ze ook anders om moeten lachen.

Er zijn ook mensen die bij de pakken neerzitten en dat mediteren noemen, dan lijkt het nog wat. Dromend van de Weg komen ze thuis op hun kussentje tot de bel gaat.

Je hebt zelfs van die types die geen weg gaan en toch niet wegdromen, stilstaan of bij de pakken neerzitten. Hoe dat kan?

Nooit meer opstaan.

Van stof tot stof

Zaterdag 10 april 2021 11:17.

Geloof jij dat je stof bent?

Dan is dat het stofje op jouw spiegel.

Geloof jij dat je tot stof zult wederkeren?

Dan is dat het stofje op jouw spiegel.

Geloof jij dat er nergens ook maar één stofje verkeerd ligt?

Dan is dat het stofje op jouw spiegel.

Geloof jij dat je de spiegel bent en niet de stof?

Dan is dat het stofje op jouw spiegel.

Geloof jij dat spiegels gedachten zijn?

Dan is dat het stofje op jouw spiegel.

Geloof jij dat gedachten spiegels zijn?

Dan is dat het stofje op jouw spiegel.

Geloof jij dat gedachten stofjes zijn?

Dan is dat het stofje op jouw spiegel.

Geloof jij dat je je spiegel moet reinigen?

Dan is dat het stofje op jouw spiegel.

Hand met stoffige spiegelbol.

Stof op de spiegel zonder stof.

Tip voor blinde vinken

Vrijdag 9 april 2021 15:33.

Silhouet van een rare vogel met een gebroken bord voor zijn kop.
Het bord voor je kop kun je vinden
door gewoon de vaat te doen.

Verder lezen: Verlichting voor interieurverzorgers

Een bang vogeltje

Donderdag 8 april 2021 15:16.

Ik weet niet hoe het met jou zit maar ik ben geboren als een bang vogeltje, ik ben getogen als een bang vogeltje en ik ben nog steeds een bang vogeltje.

Of misschien zit het zo: er zit een bang vogeltje op mijn schouder of een vogeltje op mijn bange schouder dat zijn fluit niet kan houden. Dat vogeltje heeft ook weer een vogeltje op zijn schouder en dat vogeltje ook weer en we tsjilpen elkaar afwisselend angst in en moed toe en zo piepen we heel wat af.

Wie er ook op wiens schouder zit, ik heb mijn angsten tegenwoordig aardig in de peiling en ik ben niet meer zo bang om bang te zijn.

Ik ben nog wel bang om openlijk toe te geven hoe bang ik ben en waar ik allemaal bang voor ben, omdat een ander mij erom zou kunnen minachten en de rug toekeren.

Nog banger ben ik dat die ander zal ontdekken dat ik zelfs niet durf toe te geven hoe bang ik ben om toe te geven hoe bang ik ben en mij dáárom zal minachten en de rug toekeren.

Als je dat maar vaak genoeg aan jezelf hebt toegegeven en jezelf er niet meer zo om minacht en niet meer meteen de rug toekeert want wat kan jij er eigenlijk aan doen, dan is het al een stuk minder eng.

En als je het openlijk toegeeft aan een lieveling, Lucienne in mijn geval, en hij of zij je er niet om minacht en de rug toekeert, gaat de lading er van lieverlee vanaf en word je steeds minder bang om bang te zijn en dat toe te geven.

Dan wordt je angst een oude bekende, terugkerend element van een doorlopende bekentenis, iets dat verbindt in plaats van vervreemdt, een pleister op een wonder.

Dit is wat ik je wilde vertellen naar aanleiding van een nieuwe tekening van Lucienne:

Droste-effect van een angstig iemand met een angstig iemand op zijn schouder met een angstig iemand op zijn schouder…
Veroorzaken gedachten angst of angsten gedachten?

Deze tekening illustreert inmiddels het dwaalgesprek: Hoeveel oorzaken heeft angst? Mentalisme en simplisme in het werk van Byron Katie.

Eigenlijk was hij bedoeld voor De onderste baas boven maar het gezicht drukt eerder vrees uit dan bazigheid. Liever dan die prachttekening mijn wil op te leggen zocht ik er een geschikt plekje voor, en nu heeft ze er twee.

Er was eens een sprookje…

Donderdag 8 april 2021 07:40.

Mensen vertellen elkaar verhalen, dat hoef ik niemand te vertellen.

Dat we daar niet mee kunnen ophouden hoef ik ook niemand te vertellen.

Dat die verhalen de werkelijkheid niet zijn of dat de werkelijkheid geen verhaal is hoef ik ook niemand te vertellen.

Wat die werkelijkheid dan wel is kan niemand je vertellen.

Vandaar dat mensen onophoudelijk verhalen vertellen over wat de werkelijkheid is, bijvoorbeeld dat de werkelijkheid geen verhaal is of dat verhalen de enige werkelijkheid zijn of dat er helemaal geen werkelijkheid is of dat niemand je kan vertellen wat de werkelijkheid is – je kan het zo gek niet bedenken.

Vandaar dat je altijd op je qui vive moet zijn als iemand je probeert te vertellen wat de werkelijkheid is, wat verhalen zijn en wat de relatie is tussen verhalen en de werkelijkheid.

Je kunt er namelijk vergif op innemen dat dat het volgende verhaal is en je kunt er vergif op innemen dat de verteller dat niet doorheeft of niet wil dat jij het doorhebt, anders zou hij het er heus wel bij vertellen, want dat is, hoewel geen Blijde Boodschap, echt Groot Nieuws.

Droste-effect van een man met een boek als hoofd met daarin een man met een boek als hoofd et cetera.
O, die verhalen over onze verhalen.

Of is dat gewoon het volgende verhaal?

En gaat het nou over jou of over mij?

O, die verhalen over onze verhalen.

Nieuw: inhoudelijke koppen in het Agnoseblog

Woensdag 7 april 2021 11:31.

In den beginne

In den beginne bestond mijn website uit 1 pagina met 30 tekstjes en was oriënteren geen probleem. Tien jaar later bestond hij uit 200 pagina’s met 3500 teksten en raakte iedereen de weg kwijt; een van de redenen dat hij een dwaaltuin was gaan heten en de sitemap een dwaalgids.

Wat ik vervelend vind aan een grote site is dat alles wat ik schrijf verdwijnt in de massa van bestaande teksten. Iets op het internet zetten heet opladen maar voor mij voelt het als onderploegen. De kans dat een lezer net op die nieuwe tekst stuit waar ik nog zo vol van ben is minder dan een promille.

Erger nog, je kunt helemaal niet meer zien of mijn site nog leeft. Misschien is hij wel verlaten en gebeurt er niets meer. Man, ik zou wel dood kunnen zijn. Terwijl er altijd wat gebeurt op NietWeten.nl, zeven dagen per week.

Om mijn nieuwe en gewijzigde teksten onder de aandacht te brengen heb ik verscheidene keren een poging tot een soortement blog gedaan.

Eerdere blogs

Mijn eerste blog heette Nieuw. Dat was niet meer dan een lijst met links naar mijn laatste teksten. Dat protoblog heb ik een half jaar bijgehouden, toen was de lol eraf.

Mijn tweede blog heette Etalage. Daarin zette ik kopieën van nieuwe en herschreven teksten in omgekeerd chronologische volgorde.

Het was de verdubbeling die me opbrak omdat ik iedere tekstwijziging op twee plaatsen moest aanbrengen. Bovendien moest ik zien te onthouden wat er al in de Etalage stond terwijl ik nauwelijks mijn eigen naam kan onthouden, weet jij ’m?

Om het probleem van verdubbeling het hoofd te bieden begon ik de oudere teksten uit de Etalage te verwijderen, zodat er eerst nog maar een maand aan dubbel werk in stond en later nog maar een week. Dat heb ik een half jaar volgehouden, toen was de lol eraf.

Mijn derde blog heet het Boeddhistisch Dagblad, waar ik nu al sinds 2015 aan meewerk en de dagopening voor mijn rekening neem. Tegenwoordig publiceer ik er mijn boeken als serie. De opwinding is er wel af maar de lol nog niet.

Mijn vierde blog heette in navolging van de Agnosereeks Het Agnoseblog. Ik publiceerde er dwaalteksten die sinds de crash van mijn vorige site offline stonden. Je kon ze één dag lezen en dan verdwenen ze weer, vandaar de ondertitel: eendagsteksten.

Zo kon ik bloggen zonder mijn teksten op twee plaatsen te hoeven onderhouden. Aan de andere kant kon er zo geen archief ontstaan, wat toch een van de charmes is van een blog.

Inhoudelijke koppen en tussenkopjes

Sinds half maart ben ik aan mijn vijfde blogpoging bezig, onder dezelfde naam en op dezelfde pagina. Nu log ik een kleine selectie van alle gebeurtenissen rondom de Agnosereeks en ontstaat er eindelijk een archief.

Omdat ik geen teksten uit de Agnosereeks naar het blog kopieer maar alles ter plekke schrijf en afserveer, is het onderhoud een fluitje.

In de huidige opzet heeft ieder blogje als kop een datum- en tijdstempel, en als ondertitel (cursief) een aanduiding van de gebeurtenis: ‘tekening opgeladen naar …’ en zo.

Naarmate het archief groeit moet ik vaker achteruit bladeren om iets terug te vinden en dan heb ik eigenlijk niets aan een datum en een droge, repetitieve beschrijving van de gebeurtenis in kwestie. Ik kan me er tenminste niet op oriënteren en jij denk ik ook niet.

Daarom ga ik nu een proef doen met inhoudelijk koppen en tussenkopjes. De datum blijft voorlopig nog, maar minder opvallend.

Eerst probeer ik het uit voor gisteren en vandaag, als het me bevalt voor de hele afgelopen week en daarna, als ik de tijd kan vinden, met terugwerkende kracht tot ‘in den beginne’, die (den beginne) gelukkig nog niet zo ver in het verleden ligt als het Midden-Oosterse blog dat met deze woorden begint.

Want geschiedenis is er om herschreven te worden en dat is best een klus.

Wakker worden met Meester Minder

Woensdag 7 april 2021 08:11.

Eerder in dit blog schreef ik over de kenmerken van de verlichte en over de vraag of de verlichte met zijn vuist op tafel slaat.

Dit soort zaken houdt mensen bezig omdat ze nou eenmaal willen weten of ze zelf al ontwaakt zijn, of hun partner of een vriend of familielid of de kennis van een vriendin werkelijk waar ontwaakt is want hij lijkt zo afwezig.

Soms zijn de kenmerken van verlichting wat minder markant en niet iedereen heeft de tijd om te wachten tot iemand eindelijk eens met zijn vuist op tafel slaat of zich daarvan bij een uitgelezen gelegenheid weet te weerhouden.

Vandaag vond ik een van onze dwaalgidsen, Meester Minder, klein van hoofd maar groot van geest, bereid om zich over deze heikele kwestie uit te spreken. Natuurlijk heb ik zijn wijze woorden meteen opgetekend en voor het nageslacht vastgelegd in het Witboek verlichting:

Het mom van non-dualiteit.

Met zo’n titel had ik het beter in het Witboek advaita kunnen zetten, maar volgens Meester Minder maakt dat niet uit.

Zoeken naar geluk is ook geluk

Dinsdag 6 april 2021 15:29.

Het schijnt dat een heleboel mensen verslaafd zijn aan geluk, ze krijgen er nooit genoeg van.

Het gaat ze niet om af en toe een geluksmomentje maar om een duurzame toestand van gelukzaligheid, een eeuwige die zelfs hun lichamelijke dood overleeft.

Gelukkig heeft onze Byron Katie patent op gelukzaligheid en haar recept is heel eenvoudig: ophouden met vermijden wat er is.

Zoeken naar geluk is vermijden wat er is, dus daar moet je ook mee ophouden en dan komt het vanzelf goed.

Maar wat is het precies dat er is en welk deel daarvan moet je vermijden en welk deel juist niet?

Je leest het in het dwaalgesprek:

Vermijden wat er is is ook wat er is.

Dat dwaalgesprek kun je vermijden door het te lezen omgekeerd, altijd goed.

Lucienne heeft er een illustratie bij gemaakt die ik je meteen laat zien, dan hoef je ook niet naar je vergrootglas te zoeken.

Enorm klavertje vier met daaronder een figuurtje met een vergrootglas voorovergebogen over een klein klavertje vier.
Zoeken naar geluk is ook geluk.

Een rare piemel met een rare piemel

Maandag 5 april 2021 10:01.

Als je mijn vorige blog hebt gelezen denk je misschien dat ik iets tegen mystiek heb, maar daar is geen sprake van.

Dat er een Wezer bestaat waarvan de onuitputtelijke energie zich manifesteert in het wiegen van de takken of het wegen van de woorden kan ik niet bevestigen maar ook niet ontkennen.

Ik heb geen enkel bezwaar tegen welke vorm van mystiek dan ook, al is er geen enkele vorm die ik persoonlijk onderschrijf.

Mijn eigen mystiek is vormloos, in tegenstelling tot mijn lyriek, die even vol is als mijn mystiek leeg, zoals ik tastend, onhandig en omstandig heb beschreven in het Witboek mystiek.

Voor mij betekent ‘mystiek’ gewoon ‘geheimzinnig’ en ik vind de natuur en mezelf en jou en Dick en Nico en alle woorden, beelden en betekenissen die tot ons komen door de lucht en via internet allemaal even geheimzinnig – vreemd, wonderlijk, raadselachtig, ronduit overweldigend.

Nooit hoef ik eerst een Wezer te ontwaren, te vermoeden of te projecteren vóór ik mij kan verbazen.

Wel kan ik mij enorm verbazen over het vermogen en het verlangen van mijn medemens om dat wel te doen.

Dat iemand dat zomaar kan, dat hij het niet laten kan, dat hij er onvoorwaardelijk in kan geloven zonder zich af te vragen of hij het zich niet allemaal verbeeldt, vind ik minstens zo raadselachtig als alle wiegende takken van alle zwaaiende bomen bij elkaar.

Ook over mijn vermogen om me te verbazen blijf ik me verbazen, misschien omdat het wat groter lijkt dan gemiddeld, of over mijn onvermogen om dingen gewoon te blijven vinden, dat komt op hetzelfde neer.

Terwijl ik evengoed de hele dag bijna alles voor lief loop te nemen – de vloer onder mijn voeten, de voeten onder mijn benen, de benen onder mijn heupen, die rare piemel nota bene, en gelukkig maar, anders had die rare piemel die ik ik noem geen leven.

Regelmatig schrijf ik nieuwe teksten van deze strekking of herschrijf ik oude, zoals onlangs mijn correspondentie Tussen sst en sst waar ik op 28 maart over blogde.

Voor die correspondentie heeft Lucienne nu de bijbehorende tekening geretoucheerd:

Hoofd met een koptelefoon waarin sterren zitten.
Tussen sst en sst.

Ik heb haar net opgeladen, de rook komt er nog van af.

Hier nogmaals de link naar de tekst die hij illustreert:

Tussen sst en sst.

Drie dwazen uit het oosten

Maandag 5 april 2021 07:50.

‘Als je maar diep genoeg graaft vind je uiteindelijk de ader die onder alles door stroomt.’

Dit is een zin die ik ooit aantrof in een boek over de Eeuwige Wijsheid, met hoofdletters.

Er zijn een heleboel boeken over de Eeuwige Wijsheid met een heleboel van dit soort zinnen over het of de Onzegbare erin en ze komen allemaal op hetzelfde neer.

Je moet alleen niet vragen waarop want dan krijg je nog veel meer van dit soort zinnen, en de laatste is altijd ‘de Waarheid is voorbij de woorden’ of iets van die strekking.

Zo lees ik net een column van cryptochristen Dick Verstegen, een voormalig leerling van zelfverklaard zenmeester Rients Ritskes, tegenwoordig van een andere gevallen cryptochristen, Nico Tydeman, waarin hij schrijft:

Hoe ook je situatie is, de boeddhanatuur, de ware natuur, de ‘wezernatuur’, is er altijd, in alles om je heen en je bent dat zelf ook.

En:

Met dat pilsje voor mijn neus valt mijn oog plotseling op het wiegen van de takken en hoor ik het ruisen van de bladeren. En opeens voel ik; hier gebeurt waar het allemaal om draait. Overal is dat het geval, maar nu, hier, ervaar ik het. Hier manifesteert zich de onuitputtelijke energie van de Wezer, waar ik zelf deel aan heb.

Zo komt God, doodverklaard door Nietzsche en weggestuurd door de westpoort, via de oostpoort als bierdrinkende zenmysticus de kerk weer binnengeslopen. Wie moet zich dan nog in zijn graf omdraaien?

Jaren geleden heb ik een serie van tien dwaalgesprekjes geschreven over de Eeuwige Wijsheid in zijn verschillende gedaantes die ik de afgelopen dagen afgestoft en zojuist opgeladen heb.

Er zijn er nog zeven over, ze hebben een nieuwe dialoogvorm (oké, de oorspronkelijke, na verschillende protagonisten versleten te hebben) en nieuwe titels, want die konden echt niet meer.

Het zevental stond op mijn voormalige pagina ‘Eeuwige Wijsheid voor Eeuwige Dwazen’ waarvan steeds meer teksten hun weg vinden naar het Witboek voor zoekers.

Het zou me niks verbazen als ik dat boek nog eens thematisch ga ordenen, maar voorlopig staat alles nog lekker door elkaar.

De paginatitel heb ik hergebruikt en vormt nu samen met de andere titels een tekst op zich:

1. Eeuwige wijsheid voor eeuwige dwazen
2. Vinden voor verliezers
3. De traditie van geen-traditie
4. Het diepste kun je op iedere diepte vinden
5. Aderen moet je laten
6. Boven aarde staan
7. Graven tot je graf

Al gaan ze alle zeven over vallen, ze hangen keurig in het gelid, vol vertrouwen, als bladeren in een kechimyaku die nog nooit van de herfst hebben gehoord, en dit is het hoofdblad:

Eeuwige Wijsheid voor Eeuwige Dwazen.

De realiteit als projectie

Zondag 4 april 2021 14:48.

Een van de stokpaardjes van Byron Katie is het idee van projectie: dat je niet de objectieve werkelijkheid ziet als je om je heen kijkt maar wat je er zelf van bakt. De realiteit is alleen maar een projectie en jij bent de projector.

Dat is geen onomstreden waarheid, het is gewoon een van de vele visies op de werkelijkheid. Er bestaan allerlei filosofieën, van gematigd tot radicaal, die het aandeel van het subject uitvergroten ten koste van het object. Over een daarvan heb ik al eerder geblogd: solipsisme, waar Byron Katie ook toe neigt.

Wat mij interesseert als onderzoeker van Het Onderzoek is dat Byron Katie hetzelfde gedrag vertoont dat ze bij haar cliënten zo graag aan de kaak stelt.

Niet alleen projecteert zij het idee van projectie op anderen, haar hele werk is doortrokken van projecties – mentale constructies uit eigen of toegeëigende koker die ze aanziet voor de realiteit of zelfs voor de Realiteit.

Ikzelf projecteer mijn ideeën net zo goed op Byron Katie, maar ik zeg het er vaak genoeg meteen bij, zoals nu bijvoorbeeld, Byron Katie niet of onvoldoende expliciet naar mijn smaak.

Ik zie tenminste weinig tekenen van zelfreflectie, zelfrelativering of zelfspot. Zoals veel zelfverklaarde wijzen neemt Byron Katie zelden iets terug. Katieismen zijn absolutismen.

Redenen genoeg dus om wat dwaalgesprekken over projectie op te nemen in Byron Katie voor Workaholics – inmiddels al een stuk of tien.

Voor vijf ervan heb ik illustraties met projectoren bedacht. Eerst kwamen die niet uit de verf omdat ik aan diaprojectoren dacht, saaie dozen met een lens, nauwelijks herkenbaar als projector, en al helemaal niet voor het groeiende legioen dat nog nooit van dia’s heeft gehoord.

Gelukkig kwam Lucienne op het idee van de filmprojector, je weet wel, zo’n zwart huis met spoelen erop, en wist een iconisch geval in elkaar te dokteren als basis voor de vijf geprojecteerde projectortekeningen.

De eerste daarvan is nu af, het is een Droste-effect:

Droste-effect van een piepkleine projector die een grotere projector projecteert die een grotere projector projecteert…
Projecties van projecties van projecties…

Deze afbeelding illustreert de tekst

Welkom in het spiegelpaleis.

Erboven staan nog drie dwaalgesprekken over projectie, eronder een vierde en de overige wat verderop in het boek.

Ga maar gauw kijken.

Na vijftig jaar nadenken vraag ik gewoon niets

Zaterdag 3 april 2021 07:52.

De briefwisseling die ik zojuist in de sectie brieven van het Witboek mystiek heb gezet verdient nauwelijks de naam. Toch heb ik er best lang over gedaan. Neem alleen al de titel. Na vijftig minuten nadenken had ik er acht:

1. Wat in geen koffer past.

2. Wat in geen klooster past.

3. Wat in geen wereld past.

4. Wat in geen hemel past.

5. Wat in geen godsdienst past.

6. Wat in geen geest past.

7. Wat in geen tekst past.

8. Wat in geen titel past.

Het liefst zou ik ze alle acht gebruiken, maar zoveel koppen op zo’n klein draakje is ook geen gezicht. Gelukkig heb ik mijn blog nog.

Om niet meteen te verklappen welke het is geworden een surrogaattitel:

Hoe ik tegenover godsdienst sta.

Kun jij je wil de wet voorschrijven?

Vrijdag 2 april 2021 11:07.

Vanochtend heb ik een dwaalgesprek herschreven waarin ik het concept van de gebonden wil introduceer als tegenhanger van de vrije wil.

Dat klinkt als zware kost maar het is lichter verteerbaar dan gebonden soep.

Of de wil vrij is mag je voor jezelf uitmaken, als je dat tenminste wilt of ervoor kan kiezen om het tegen je zin in toch te doen.

Zelf mag ik graag vraagtekens zetten bij de argumenten van mensen die menen te weten dat de vrije wil juist wel of juist niet bestaat of dat je dat niet kunt weten.

Ik zou daar trouwens best mee willen ophouden, met vraagtekens zetten, maar tot nog toe is dat niet gelukt.

Verder lezen:

De gebonden wil.

Erboven en eronder en elders in het Witboek levenskunst, en overal in de Agnosereeks, vind je meer teksten over de al dan niet vrije wil.

Nieuw logo voor het Agnoseblog

En andere onmogelijke figuren.

Vrijdag 2 april 2021 08:37

De afgelopen dagen heeft Lucienne niet alleen een ongelooflijke hoeveelheid tuinafval in de hens gezet waardoor heur haar heerlijk naar rook riekt, ze heeft ook gesleuteld aan het logo van het Agnoseblog, in vaktermen de ‘hero image’, die ze vlug-vlug in elkaar had gezet en die het midden hield tussen schets en schildering.

Stofuitdrukking is zelfs voor beroepskunstenaars een enorme uitdaging, laat staan voor een zondagsschilder, dus het kostte al 27 versies om een beetje in de buurt van geborsteld staal te komen. Zo zag de vorige versie eruit:

Onmogelijk hoofd.

En zo de nieuwe:

Onmogelijk hoofd.

Het onmogelijke vraagteken waarvan een goudgele versie de omslag van het Witboek NIET-WETEN siert, ziet er in roestvrij staal zo uit:

Het onmogelijke uitroepteken waarnaar ik 29 maart jongstleden al verwees:

En een stalen uitvoering van het logo van de Agnosereeks en de website, het agnosticon:

Het is allemaal handwerk en Lucienne is (nog) niet in staat om er qua stofuitdrukking en belichting een eenheid van te maken. Dat is niet zo erg omdat ze allemaal ergens anders staan. Behalve hier dan.

Er is nog een onmogelijk figuur in de maak, een onmogelijk mens, laten we het een zelfportret noemen, bestemd voor het Witboek voor zoekers, maar die tekening zal nog wel even op zich laten wachten, en van roestvrij staal ben ik beslist niet. O, en ook nog een onmogelijke schreeuw, vrij naar Edvard Munch.

Onmogelijke figuren zijn net zo intrigerend voor het oog als niet-weten voor het brein.

Hoe langer je erover nadenkt, hoe dieper je erin wegzinkt, tot je kopje onder gaat.

Niet-weten is leven in de paradox.

Aanrader: loopmeditatie met teddybeer

Woensdag 31 maart 2021 19:06.

Met boeken kan je van alles doen, zeker als ze van papier zijn.

Je kan ze kopen, je kan ze doorbladeren, je kan het achterplat bekijken, je kan ze in de kast zetten, je kan ze aanbevelen, je kan ze afkraken, je kan ze als onderzetter gebruiken, je kan ze uitlenen, je kan ze weggeven, je kan ze verkopen, heb ik iets vergeten?

O ja, je schijnt ze te kunnen lezen, maar dat heb ik alleen van horen zeggen.

Ik ken ook iemand die ze als kleurboek gebruikt, in elk geval de onze. Ik noem haar Gerry omdat ze zo heet of omdat ze anders heet en jij dat niet mag weten, zelfs niet of het zo is.

Zelf heet ik Hans omdat ik mijn boeken alleen gebruik om in te schrijven, hoe vol ze ook zijn.

Gerry kleurt de tekeningen in onze boeken, in haar eigen exemplaren natuurlijk, binnen de lijntjes of buiten de lijntjes. Ze kleurt de teksten, tussen de regels en door de regels heen. Ze maakt foto’s of screenshots van de tekeningen en de teksten en bewerkt die met haar gedachten en haar apps of hoe ze het ook doet en dan verschijnen er dingen van gene zijde of waarvandaan dan ook.

Laatst ontvingen we van Gerry een loopmediterende monnik, onze eigenste kinhinman nota bene, met een gele teddybeer in zijn knuisten. Toen ik dat zag schoot ik in de lach maar ook in de traan. Want inderdaad, zo’n monnik gun je een beest. Iedere zenboeddhist, monnik of leek. Waarom zeg ik dat nou?

Ik denk omdat ze er vaak zo angstig uitzien. Zo alleen met zichzelf op hun kussentje, hun gedachten observerend, de pijn verbijtend, de verveling bestrijdend, hun bewegingen onderdrukkend, ingehouden zuchtend, stilletjes afziend, zwaarmoedig wachtend op het het laatste licht.

Boeddhisten zullen dit allicht mededogen noemen of mij kapittelen dat mededogen iets heel anders is dan medelijden of dat er op het kussentje ook vreugde beleefd wordt. Byron Katie zal het projectie noemen en mij aansporen Het Werk te gaan doen. Zelf noem ik het alleen in het voorbijgaan.

Eerlijk gezegd gun ik iedereen een beestje of een liefje of een dingetje of een kleurboek of een geloof desnoods in iets hogers desnoods, een maan waarvan je denkt dat hij jou volgt omdat jij hem volgt, een maagd die over je waakt, veertig maagden die op je wachten, een beschermengel, een heilige, een innerlijke of uiterlijke goeroe, God in de hemel – maakt niet uit, een beer is een beer.

Vandaar dat ik meteen iets wou met de teddy-improvisatie van Gerry, en Lucienne heeft er een hele lieve tekening van gemaakt.

Beertje keek eerst nog een beetje bang zo met zijn mondhoekjes omlaag, dus ik zei tegen hem: ‘Keer het om!’ en zie hem nu eens glunderen:

Monnik met teddybeer.

Ik meende deze kinhinteddymeditatiemonnik in het Witboek zen of het Witboek voor zoekers onder te moeten brengen of er een nieuwe dwaaltekst voor te moeten schrijven, maar ineens wist ik de perfecte tekst in Byron Katie voor Workaholics:

Angst als raadgever – omkeringen voor bangeriken.

Gerry van der Teddy heeft trouwens ook het idee van de waaiweg bedacht, tijdelijk vereeuwigd in het Witboek niet-weten.

Want je dacht toch niet dat we alles zelf verzonnen?

Wie is die sukkel bij die sokkel?

Dinsdag 30 maart 2021 15:59.

Op het Jonas Daniël Meijerplein in Amsterdam staat naast de Portugese synagoge het monumentale beeld De Dokwerker, niet te verwarren met De Dagwerker, De Damwerker, De Dakwerker en de Dijkwerker elders in de stad, ken je dat?

Tot voor kort woonde ik er vlakbij, ik keek De Dokwerker zowat in zijn neusgaten, en ik had de pest aan dat beeld, zoals ik over het algemeen de pest heb aan beelden ter nagedachtenis van de of het een of ander, dus ik hoop dat er nooit een beeld van mij wordt opgericht ter nagedachtenis van de man die de pest had aan beelden ter nagedachtenis van de of het een of ander, maar dit terzijde.

De Dokwerker moet herinneren aan de Februaristaking van 1941 tegen de jodenvervolging, want daar zijn wij fier op, op die staking, en weer anderen op die vervolging, want het geheugen is niet kieskeurig maar wel selectief.

Mij doet De Dokwerker juist denken aan dikke dictatoren – van die volgevreten potentaten die net als potentaten met een normaal of slank postuur niets leukers weten dan mensen koeioneren en vervolgen, wat wij van weer andere voorschrijvers niet mogen vergeten, alsof dat kan.

Dat De Dokwerker mij daaraan doet denken is niet de schuld van het beeld, want dat heeft er niet voor gekozen om uitgehouwen te worden.

Het is niet de schuld van degene die er volgens de Wikipedia tien jaar na dato model voor stond, want dat was helemaal geen dokwerker, dat was de Haarlemse timmerman/aannemer Willem Termetz. Die mogelijk niets met de Februaristaking te maken heeft gehad maar volgens de beeldhouwer de juiste uitstraling had.

Zo worden wij gefopt op kosten van de gemeenschap. Zo laten wij ons non-stop foppen op kosten van de gemeenschap. Want het is heel wat veiliger om op kosten van de gemeenschap allemaal hetzelfde te gedenken dan om gratis en voor niks over onszelf na te denken.

Selbstverständlich: Gott weet wat er dan naar boven komt, misschien wel ons eigen verlangen om ons vol zu fressen of mensen te koeioneren en vervolgen, daar helpt geen Februaristaking of Dokwerker tegen.

Zoals die andere Oostenrijker, Wittgenstein, al sei: over me eige wil ik sweige.

Dus toen ik Lucienne vroeg om een standbeeld uit de arbeidersbeweging als symbool voor Het Harde Werk van de Zachte Tante lag het voor de hand dat ze op de proppen zou komen met onze versteende aannemer. En jawel hoor:

Standbeeld van de dokwerker. In de sokkel staat een deurtje open waaruit een miniatuur dokwerker is gestapt.

Nu gaat het mij natuurlijk niet om dat beeld maar om wat het ook is dat zich aan de voet ervan afspeelt.

Wie is die sukkel bij die sokkel?

Verlaat jezelf.

De zin van ongelukkig zijn

Dinsdag 30 maart 2021 10:51.

Sommige mensen geloven dat iedere kwaal een signaal is van het lichaam dat niet praten kan aan de geest die niet horen wil.

Binnenvetters kunnen wat het lichaam betreft de kanker krijgen zolang ze zich van buiten niet uiten; ziekte is je eigen bult.

Het aardige aan deze redenering is dat je niet alleen de zwartepiet krijgt toegespeeld maar ook de sinterklaas.

Zodra je begrijpt dat dit de de taal van het lichaam is, begrijp je wat het mee wil delen en kun je iets doen aan je kwaal.

Schuld en macht gaan hand in hand met dank aan ons briljant verstand.

Ik weet niet wat hiervan waar is maar de psychische transformatie van schuld in macht zou wel verklaren waarom zoveel mensen bezig zijn met de zin van ziek zijn.

Dit als bruggetje naar een soortgelijk verschijnsel in Het Werk van Byron Katie, die mensen influistert of wijsmaakt dat ze zichzelf met bepaalde gedachten van geluk beroven.

Ook hier krijg je met de zwartepiet de sinterklaas toegespeeld die je in staat stelt op eigen houtje zonder gard een eind te maken aan je smart. Succes verzekerd en anders moet je harder Werken.

Terwijl ik de koek aan elkaar klets heeft Lucienne een tekening in elkaar geflanst van een zware jongen die het eenzijdig op klavertjes vier heeft gemunt, die hij, vermoeden wij, uit zijn eigen tuintje heeft geroofd.

Boef met een zak vol klavertjes vier.
Let vooral goed op de gedachte dat je jezelf van geluk berooft.

Deze tekening illustreert de tekst Dieven in de nacht.

Heb jij de dieven al herkend?

De beeldenstormer bestormd

Dinsdag 30 maart 2021 08:17.

Een van de rode draden van het Witboek niet-weten is het Woordenboek niet-weten.

Jammer genoeg kon ik niet alle woorden erin kwijt, dan zouden het boek te dik en de webpagina te traag zijn geworden, en heb ik een deel van het weetnietjargon moeten overhevelen naar andere boeken uit de Agnosereeks.

Zo zijn de woorden die over denken gaan bestemd voor, of al opgenomen in, het Witboek verlichting – denken doorzien.

Een van die woorden is ‘autoclasme’, een neologisme gevormd naar het bestaande woord ‘iconoclasme’.

Autoclasme staat voor de tegenbeweging van alle bewegingen en tegenbewegingen, waaronder niet-weten, die niet-weten heet.

Inderdaad, een paradoxale definitie, die zichzelf (‘auto’) in een en dezelfde beweging recursief aanroept en onderuit haalt (‘clasme’).

Als in: zelfs niet weten van niet weten.

Als in: de leegte van de leegte en de illusie van de illusie.

Verder lezen: Niet-weten als autoclasme.

Nooit meer bijkomen

Maandag 29 maart 2021 14:31.

Wie denkt dat hij weet wie hij is moet zijn buik eens opensnijden en mediteren op de inhoud.

Je komt niet meer bij.

Wie denkt dat hij weet wie zijn geliefde, zijn moeder, zijn kind of zijn hond is moet hun buik eens opensnijden en mediteren op de inhoud.

Je komt niet meer bij.

Als je over voldoende voorstellingsvermogen beschikt hoef je noch je messen noch je geest te slijpen.

Gewoon naar je handen kijken.

Je komt niet meer bij.

Als baby heb je dat waarschijnlijk ook gedaan, spontaan, toen je het allemaal nog niet doorhad, weet je nog?

Wie het is vergeten moet zijn moeders buik eens opensnijden toen hij er nog inzat.

Je komt niet meer bij.

Hieronder een tekening van ondergetekende tijdens zijn terminale meditatie of een hulpje voor de jouwe, moet je zelf weten.

Geknielde man met darmen uit zijn buik.
Je komt niet meer bij.

Vraag 1: hoe krijg je het weer in je buik?

Vraag 2: hoe krijg je het weer uit je kop?

De tekening illustreert ook het dwaalgesprek, Je moest eens vergeten, of omgekeerd.

Niet-weten – je komt niet meer bij.

Zachtjes zingen

Maandag 29 maart 2021 09:21.

Jarenlang heb ik op mijn website over niet-weten een pagina met lofliederen en litanieën gehad.

In de inleiding daarvan* kon je lezen dat al mijn webpagina’s in het teken van de vraag stonden maar deze ene in het teken van het uitroepteken. Want die kant heeft niet-weten ook. Dat je er blij van kunt worden, lyrisch zelfs.

* Die inmiddels is omgewerkt tot de tekst Van niet-weten wil ik zingen! in het Witboek niet-weten.

Al is daarvoor een complete ommekeer in je denken nodig. Normaliter is onwetendheid iets om je voor te schamen. Iets om te overschreeuwen. Iets om te bestrijden, met scholing, cursussen, trainingen – werelds, religieus, spiritueel.

Op die ommekeer in beleving, de transformatie van vraagteken in uitroepteken, heb ik lang moeten wachten. Jaren. Ik wist niet eens dat hij zou komen. Ik heb heel wat tranen geplengd voor het van binnen zachtjes begon te zingen.

‘Waar je zin in hebt’, laat ik mij vandaag zeggen in het Boeddhistisch Dagblad, en antwoordt: ‘Dat komt pas later.’

Het innerlijke zingen uitte zich aanvankelijk in simpele lofliederen en litanieën die ik uit mijn hoofd leerde en opzei als gebed, tegenwoordig ook in vrijere vorm, al blijf ik het moeilijk vinden om het uitroepteken adequaat te verwoorden.

Vandaag heb ik een oud loflied opnieuw vormgegeven, ingekort en opgeladen naar het Witboek voor zoekers. Een rauwe tekst getiteld Een trouwe vriend.

Is niet-weten werkelijk een trouwe vriend?

Hij laat zich in elk geval niet wegsturen.

Hoe je terugkeert naar de hemel

Maandag 29 maart 2021 07:22.

Soms ontdek ik tijdens het redigeren nieuwe mogelijkheden die niet in te passen zijn in de tekst die ik onderhanden heb. Dan ontstaat er een afsplitsing, soms meerdere of, zoals in dit geval, een genummerde reeks onder een gemeenschappelijke titel.

Tijdens het gemodder aan Aards geklodder met hemelse modder ontstond de klodder Elf wegen naar de hemel (of tenminste uit je hel), dus dan weet je het wel.

Weet je het niet dan hol je lekker achter Byron Katie aan, God weet wat het brengen zal.

Epibreren

Zondag 28 maart 2021 17:02.

Lucienne heeft een tekening gemaakt van een spiegelgevecht met als wapens het vergrootglas en de spade:

Spiegelbeeldige vechters met als wapens een spade en een vergrootglas.
Het is de taak van het Ego om alles te doden behalve zichzelf.

In het Witboek Byron Katie staan de spade en het vergrootglas beide symbool voor Het Werk – gedachte-onderzoek aan de hand van vier standaard vragen en een of meer omkeringen.

Ik had bijna gezegd, ‘aan de hand van vier schijnvragen’ en ik geloof dat ik het ook echt zeg, ergens, of iets van die strekking, tegen Katie, de stand-in van Byron Katie die zelf nooit iets zegt, ik zeg het allemaal voor, wat bijna hetzelfde is als nooit iets nieuws zeggen, al zou je het op het eerste gezicht niet zeggen.

Wat me herinnert aan een neologisme van Simon Carmiggelt, epibreren. Dat betekent doen alsof je iets heel belangrijks aan het doen bent – doen alsof je heel hard aan Het Werk bent.

De nieuwe tekening illustreert Het schijngevecht, een dwaalgesprek over de taak van het Ego.

Welk Ego zal er aan het langste eind trekken en welk wapen is daarbij doorslaggevend?

Wie niet weet steekt niemand naar de kroon

Zondag 28 maart 2021 09:16.

Meister Eckhart heeft met zijn mystieke preken zijn best gedaan om de christelijke godsdienst uit te hollen maar hij rende niet hard genoeg en is erin gebleven.

De brave man wist alleen uit handen van de Inquisitie te blijven door bijtijds dood te gaan en stak daarmee Christus toch nog naar de kroon.

Ikzelf doe met mijn dwaalteksten mijn best om de wijsheidstradities uit te hollen en en passant iets van de roes van lege mystiek over te brengen.

Vanmorgen heb ik in alle vroegte deze correspondentie opgepiept:

Tussen sst en sst.

Het gesprek een beetje vereenvoudigen, voegwoorden uit de vorige eeuw eruit, een paar komma’s weg, een paar darlings gedood, dat soort dingen.

En een beetje treuren over mijn onvermogen om te inspireren als een Nico Tydeman, terwijl ik me beslist geïnspireerd voel.

Ik bedoel daarmee geëxpireerd.

Mijn laatste zucht maakte geen gerucht.

Ik ben erin gebleven zonder iemand naar de kroon te steken.

Waarom de elfdelige Agnosereeks twaalf delen telt

Waarom de elfdelige Agnosereeks twaalf delen teltZaterdag 27 maart 2021 17:19.

Vorig jaar december schreef ik in een mail aan Hilde Vriens:

Wij werken alweer aan het volgende boek, het Witboek niet-weten, het slotdeel van de Agnosereeks, dat ik graag gemaakt wil hebben. Gepland voor het voorjaar. Het schiet al lekker op, ik hoef er alleen nog in het weekend (vr-zo) aan te prutsen.

Door de week werk ik aan het Witboek verlichting (ook gepland voor het voorjaar maar dan als serie in het BD), op dit moment aan de bijlage over Byron Katie, die al te lang offline heeft gestaan.

Byron Katie voor Workaholics had een boek op zich kunnen worden, maar daarvoor zou ik me nogmaals in die vrouw moeten verdiepen en dat breng ik niet op.

Waarop Hilde terugschreef:

Ik ben dol op je boeken, was het al voordat het boeken waren. Meester Tja is tot nu toe favoriet, maar verheug me ook al op het Witboek, de witboeken…

En Byron Katie voor Workaholics! Ik zal nooit vergeten dat ik je ontdekte, meer dan 2 jaar geleden alweer geloof ik, en hoe ik KEIHARD gelachen heb, omdat iemand over haar Werk had opgeschreven wat ik had willen kunnen opschrijven. Zoiets.

Boek hoeft gelukkig niet, snap ik zo, maar een vertaling in het Engels zou op zijn plaats zijn, haha.

Zulke enthousiaste woorden hoor ik niet iedere dag en ook niet iedere week en ze zetten me aan het denken. Zou ik toch niet een boek maken van Byron Katie voor Workaholics? Misschien vinden wel meer mensen dat leuk.

Nu stelde die bijlage over Byron Katie niet veel voor. Een klein inleidinkje en 75 dialoogjes, nul illustraties, daar kun je geen boek mee vullen. Dus moest ik me nogmaals in die vrouw verdiepen en dankzij Hilde’s mailtje bracht ik het nog op ook.

Inmiddels is het online boek een feit. Tweehonderd vijfentwintig titels, drie keer zoveel als het origineel, en al bijna honderd tekeningen. Ik moet nog veel schaven, dat vind ik heerlijk werk, een soort meditatie maar dan leuk.

Begrijp je nu waarom de elfdelige Agnosereeks inmiddels twaalf delen telt en ik al drie maanden achterlig met mijn Witboek verlichting?

Hilde, je wordt bedankt.

Hilde Vriens.

Verlichting als solipsisme

Zaterdag 27 maart 2021 09:10.

Lucienne heeft een tekening gemaakt van iemand die zichzelf achter de rug heeft:

Twee silhouetten met de ruggen naar elkaar die een hoofd delen.
‘Nu ik mezelf achter de rug heb.’

Je vindt hem onder een dwaalgesprek tussen Hans en Katie:

Het eigensop van de solipsist.

Misschien is een kleine toelichting op zijn plaats.

Eigensop is waarin je gaarkookt als je er een solipsistische filosofie op na houdt.

Solipsisme is wat je erover leest in de Wikipedia of wat je erover meent te weten zonder het te hoeven verifiëren omdat er toch niets buiten jou bestaat.

Solipsisme is endemisch onder zelfverklaard verlichten. Van buiten kan je dat niet zien maar je merkt het snel genoeg: er valt niet mee te praten omdat ze zo vol zijn van ZichZelf.

Wat verlichting is kun je lezen in mijn Witboek verlichting, waarin het speciaal voor deze gelegenheid omschreven zou zijn geworden als ‘empty comprehension of a situation’ wanneer mijn moeder(taal) maar Engels was geweest.

Je kunt er ook de Engelstalige Wikipedia op naslaan, waarin Enlightenment (spiritual) door iemand die het volledig begrepen denkt te hebben wordt omschreven als ‘full comprehension of a situation’.

Je mag zelf weten wie hier voor zichzelf begonnen is.

Wat is de zin van de zin van het leven?

Zaterdag 27 maart 2021 07:06

Wie vragen wil stellen kan maar beter op zijn passen tellen, voor je het weet haal je dingen door elkaar, zoals vraag en antwoord.

Neem nou de aloude ‘vraag’ naar het leven van de zin – wat die allemaal niet veronderstelt.

Hoe diep ben jij, en hoe zinnig? Al eens onder je stellingen gekeken?

Iedere vraag berust op drijfzand.

Als je toch in die contreien bent, dwaallicht, kijk dan ook even wat hoger of lager voor nog diepere zinnen over de kunst van het leven, zoals:

Wat is de zin van de zin van het leven?

Rare titel, het prototype van een regressievraag – een stijlfiguur voor stamelaars die het regressieve karakter van het denken tot uitdrukking brengt.

Variaties op ‘Wat is de zin van het leven’

Je kunt zoveel variaties op die zin maken als er natuurlijke getallen zijn met behulp van het recursieve sjabloon ‘Wat is (de zin van)i het leven?’, i ∈ ℕ:

i = 0. Wat is het leven?

i = 1. Wat is de zin van het leven?

i = 2. Wat is de zin van de zin van het leven?

i = 3. Wat is de zin van de zin van de zin van het leven?

Maar of dat zin heeft?

Monniken moet je nooit wekken

Vrijdag 26 maart 2021 10:57.

Een paar weken geleden heeft Lucienne een tekening gemaakt van een loopmediterende monnik voor een dwaalgesprek tussen Hans en Katie over veiligheid:

Met een goed geloof en een kurken ziel drijft men de zee over.

Eigenlijk horen monniken die aan kinhin doen niet thuis in een boek over wereldse spiritualiteit en vandaag hebben we een variant voor het Witboek zen bedacht:

Kinhin met slaapwandelende monniken.

Tekst heeft deze afbeelding niet, behalve de titel, Kinhin, dus je hoeft er niet heen te gaan, tenzij je toevallig bent geïnteresseerd in meditatie en niet-weten; dan kun je eromheen lezen.

Ik had ‘Kinhin’ ook graag in het Witboek voor zoekers opgenomen, maar daar hebben we al zoiets op de omslag: een variatie op de Parabel van de Blinden (een schilderij van Pieter Bruegel de Oude uit 1568) die je de Parabel van de Zoekers zou kunnen noemen.

Een van de slaapwandelende monniken uit de tekening hierboven is weggelopen of de weg kwijtgeraakt en terechtgekomen bij een dwaalgesprek over ontwaken in Byron Katie voor Workaholics:

Dromen van het einde van het dromen.

Ik ben benieuwd waar hij denkt dat hij heen gaat maar ik durf hem niet te wekken om het te vragen want daar schijn je behoorlijk van in de war te kunnen raken, soms zelfs voorgoed.

Meesteres Tja

Vrijdag 26 maart 2021 09:34.

Geloof het of niet maar zelfs Katie gebruikt weleens het woord ‘tja’. Oké, ik leg het haar zelf in de mond, maar toch.

Om dit heuglijke feit deze heuglijke fictie te vieren heeft Lucienne een silhouet van Meester Tja in zijn meest karakteristieke houding gemaakt.

Nieuw is de lichte neiging van zijn hoofd, of is het de hoed, die het ophalen van zijn schouders benadrukt. Hè, waren we daar maar eerder op gekomen, toen de omslag van de paperbackversie van Meester Tja en de Tao van niet-weten nog niet definitief was.

Silhouet van Meester Tja
‘Tja.’

Deze tekening, duister als de nacht van niet-weten, simpel als de pracht van niet-weten, illustreert het dwaalgesprek:

Tja zeggen tegen de realiteit.

Hij wordt voorafgegaan door ‘Ja zeggen tegen de realiteit’ en ‘Ja en nee zeggen tegen de realiteit’, en hij wordt gevolgd door ‘Ja en nee zeggen tegen de realiteit’ en ‘Ja maar nee zeggen tegen de realiteit’.

Gisse lezers van het Witboek niet-weten en dito volgers van de gelijknamige serie in het Boeddhistisch Dagblad zullen hierin het tetralemma herkennen, ware het niet dat er hier sprake is van vijf titels in plaats van vier stellingen, nou ja, volgende keer beter.

Het debuut van Meester Bijster

Vrijdag 26 maart 2021 09:01.

Een van de honderd webpagina’s op mijn vorige website heette ‘Zoeken naar het einde van het zoeken’ en bestond uit vijftien dwaalteksten over zoeken en vijftien over vragen.

Van die eerste set heb ik er vijf weggegooid en tien herschreven rond de figuur van Meester Bijster, die hiermee zijn debuut maakt in de Agnosereeks. Zijn naam stond al een tijdje op hem te wachten in het lemma over dwaalgidsen in het Witboek niet-weten, maar te doen had hij niks, en eigenlijk nog steeds niet.

De wegwijzers van Meester Bijster vind je terug in de staart van het Witboek voor zoekers. Lezers die hier na vandaag komen hebben niet veel aan deze wegwijzer omdat ik dat witboek regelmatig uitbreid, dus voor de zekerheid ook maar een link naar zijn stenenverzameling.

(Omdat hij die meestal links laat liggen vind je hem meestal aan je rechterhand.)

Vier paar hersenen aangetroffen in Byron Katie

Donderdag 25 maart 2021 10:31.

Lucienne heeft een nieuwe tekening gemaakt voor Byron Katie:

Grafsteen met hersenen ervoor met een spade erin.

Andere tekeningen met hersens in Byron Katie voor Workaholics:

Droste-effect van een wegwerker die in de hersenen schept van een wegwerker.

en:

Silhouet van hersenen en een wegwerker erop met sterren erin.

en, vooruit:

Hoofd met breintjes in plaats van oren.

Oorspronkelijk stond er ook een op de cover:

Oude omslag van Byron Katie voor Workaholics.

maar die is inmiddels verdwenen.

Zo werken wij, zo werkt mijn hoofd, associatief-systematisch. Ik denk in reeksen. Series teksten, series boeken, series tekeningen, series vragen, series mogelijkheden, series gedachte-experimenten.

In het Witboek niet-weten noem ik een dergelijk denken variologie, al betwijfel ik of je het kunt bedrijven.

Lucienne’s nieuwe tekening illustreert een dwaalgesprekje tussen Hans en Katie:

Lijden is het begin, wie weet waar het eindigt.

Het zou leuk zijn om sterren op die grafsteen te tekenen, dan wordt het een tunnel. Was het dat al voor jou? Dan zou het leuk zijn om een inscriptie op die tunnel te maken, dan wordt het een grafsteen.

Naschrift 30 april: wens uitgekomen, we hebben nu een grafsteen met inscriptie én een tunnel met sterren.

De koekoekstekst als tekstautomaat

Donderdag 25 maart 2021 09:25.

Over een maand gaat Byron Katie voor Workaholics als serie het Boeddhistisch Dagblad in en kan ik aan een volgend boek beginnen, maar welk?

Eerst dacht ik aan deel 5 van de Agnosereeks, het Witboek verlichting, maar dat gaat net als Byron Katie vooral over denken, neem alleen al de ondertitel Denken doorzien.

Zou ik niet beter iets heel anders kunnen gaan doen? Het Witboek levenskunst, bijvoorbeeld, dat is wat concreter, met thema’s als liefde, doodgaan, de zin van het leven en zo.

Vanmorgen opperde Lucienne de mogelijkheid om het Witboek zen af te maken, zodat het begin volgend jaar als serie het Boeddhistisch Dagblad in kan, dat ook niet eeuwig blijft bestaan. En was er laatst niet iemand die vroeg wanneer de papieren versie van dat boek uitkwam, o ja, dat was ... uit ...

Grasduinend in het Witboek verlichting liep ik zojuist tegen mijn aanbevelingstekst aan (ik mag mezelf graag aanbevelen, wie moet het anders doen) en de variaties daarop in een terzijde. Ik realiseerde me dat ik dit type koekoekstekst, en het gebruik van dit stijlfiguur als tekstautomaat, nog niet had opgevoerd in mijn lemma over koekoeksteksten in het Witboek niet-weten.

Dat heb ik toen maar even gedaan en zo is het derde verschil ontstaan tussen de online versie van het Witboek niet-weten en de paperback, die ik niet bij kán werken, en de serie in de krant, die ik niet bij wíl werken, want dan kom ik nergens anders meer aan toe.

Sla jij weleens met je vuist op tafel?

Donderdag 25 maart 2021 07:51.

Vanmorgen wilde ik een tekst over het leraarschap opknappen en opladen naar het Witboek voor zoekers. Zoals zo vaak verschoof het accent al redigerende en werd de tekst in dit geval geschikter voor het Witboek verlichting.

Als iemand iets wil weten wil ik altijd weten waarom. Als iemand bijvoorbeeld wil weten of een verlichte ook gewoon met zijn vuist op tafel slaat, wil ik weten waarom iemand in godsnaam wil weten of een verlichte ook gewoon met zijn vuist op tafel slaat. Ik bedoel, wat kan jou het schelen?

Misschien wil je nu weten wat het mij kan schelen waarom het jou kan schelen, en gelijk heb je. Eerlijk gezegd kan het me niks schelen maar ik vind het wel leuk om over mogelijke redenen na te denken:

Misschien wil je weten of jouw leraar wel verlicht is terwijl hij toch regelmatig met zijn vuist op tafel slaat.

Misschien wil je weten of je vorige leraar wel verlicht was terwijl hij nooit eens met zijn vuist op tafel sloeg.

Misschien wil je weten of je zelf wel verlicht bent terwijl je nooit met je vuist op tafel slaat.

Misschien wil je weten of je eigenlijk wel zo verlicht bent terwijl je nog steeds met je vuist op tafel slaat.

Misschien wil je weten of je straks nog wel met je vuist op tafel mag slaan als je verlicht wordt.

Misschien wil je weten of je straks eindelijk vrijuit met je vuist op tafel kunt slaan als je verlicht wordt.

Misschien werk je aan een artikel of proefschrift over de tweeënvijftig kenmerken van de verlichte waar ik afgelopen maandag (22 maart 2021 10:37) over blogde.

Misschien ben je een online verlichtingstest aan het ontwikkelen exclusief voor mensen met een premium lifetime abonnement op Happinez – ja, weet ik veel.

Misschien weet jij het wel.

Slaat een verlichte ook gewoon met zijn vuist op tafel?

Link naar NietWeten.nl vanuit FullyMind.nl

Woensdag 24 maart 2021 11:22.

NietWeten.nl gaat over radicaal niet-weten en niet-veel mensen lusten dat. Daarom blijft het verrassend als het iemand boeit en nog verrassender als zo iemand ongevraagd een link wil opnemen naar deze site.

Jolanda Naaktgeboren van FullyMind.nl, een website over mindfulness, heeft mij zo’n verrassing bereid.

Ze bedankte ruimhartig voor ‘het vele fraais’ en vroeg: ‘Vind je het goed als er een doorverwijzing op m'n website komt? Zo vinden anderen wellicht jullie licht en lucht wat vlotter dan ik deed.’

Ja natuurlijk vind ik dat goed.

Jolanda schreef ook: ‘Je boeken ga ik zeker nog eens allemaal lezen/bestellen. Fijne teksten!’ en ‘Heel blij dat ik jouw werk gevonden heb!’

Je vindt haar link naar deze site op haar pagina Verwondering. Goed verstopt, zoals dat hoort met paaseieren, voor de eerlijke vinder. Of moet ik zeggen: voor de eerlijke verliezer?

Als mensen wat langer rondwaren op NietWeten.nl komen ze soms tot de conclusie dat ze liever niet met mij geassocieerd worden en halen hun link weg zonder iets te zeggen.

Ga dus maar gauw kijken, voor het te laat is.

Vroeger was het altijd nu

Woensdag 24 maart 2021 09:16.

Sommigen zitten zo in hun hoofd – in hun ideeën en idealen, in hun anekdotes en verhalen, in hun dagdromen, nachtmerries en kwalen – dat hen ontgaat wat er zich hier en nu in hun omgeving afspeelt.

Anderen gaan zo op in hun omgeving dat hen ontgaat wat er zich hier en nu in hun binnenste afspeelt.

Om de eenzijdige focus op het verleden of de toekomst te doorbreken zijn er zinnetjes in omloop als ‘het is altijd nu’ en ‘alleen maar dit’.

Zinnetjes die al gauw verworden tot metafysische concepten als het eeuwige heden zonder toekomst of verleden.

Van daar is het nog maar een kleine stap naar de gedachte dat alles altijd precies op tijd komt, nooit te vroeg of te laat.

Deze gedachte viert hoogtij in Het Werk van Byron Katie en ik heb er verschillende dwaalgesprekken over geschreven.

Voor een van die dwaalgesprekken heeft Lucienne de volgende tekening gemaakt:

Silhouet van de big ben met een man die aan de grote wijzer hangt.
Nooit te vroeg of te laat.

De bijbehorende tekst is:

Shakespeare dacht er het zijne van.

Het dwaalgesprek ervóór,

Het leven is eenvoudig ingewikkeld

en het dwaalgesprek erna,

Alles komt precies op tijdbom

gaan ook over timing.

Ga maar gauw kijken, voor het te laat is.

Zondagskindjes zijn leeglopers

Woensdag 24 maart 2021 07:19.

Zojuist heb ik een tekst uit het Witboek niet-weten opgeladen naar het Boeddhistisch Dagblad, waarin het Witboek nu al elf maanden als serie verschijnt. Hij heet: ‘Het einde van het postmodernisme’.

Deze tekst is al wat ouder en een eerdere versie ervan heb ik vier jaar geleden al eens in het BD gepubliceerd als zondagskindje.

‘Zondagskindjes’ was een serie van teksten over niet-weten die niet tot een serie behoorden en meestal op zondag verschenen.

Mijn zondagskindjes zijn langzaam uit de krant aan het verdwijnen doordat ik ze de een na de ander onder ploeg in de Agnosereeks, waarin ze, vaak grondig herschreven om ze aan te passen aan mijn huidige schrijfstijl en hun nieuwe context, in dienst komen te staan van een of ander boek over niet-weten.

Sommige zondagskindjes delen tags, zoals ‘Brieven zen’ of ‘Brieven verlichting’, en vormen virtuele subseries die dus ook aan het leeglopen zijn.

Een soortgelijk lot is andere series van mijn hand in de krant beschoren. Zo zijn de kleinere series ‘Verdwijnpunten’ (over meningen) en ‘Kaartenhuis’ (metaforen niet-weten) inmiddels verspreid over vier witboeken. En de eerste editie van de Linji Lu is in zijn geheel vervangen door de tweede.

Bij deze tekstombouwcyclus verdwijnt, verandert en verschijnt er van alles en daar voel ik me wel bij. In het leven weet je het maar nooit, met mijn schrijfsels evenmin. Met de illustraties trouwens ook niet, Lucienne is net als ik een eeuwige beginner.

Overzicht van mijn series in het Boeddhistisch Dagblad.

Het einde van het postmodernisme in het Witboek niet-weten.

Wat offer jij aan God?

Woensdag 24 maart 2021 06:33.

Als iemand je vraagt wat jij aan God offert, wat zeg je dan?

Wat is het grootste dat je hebt?

Ben je bereid dat af te staan?

Wil God het wel hebben?

Hier heb je mijn antwoord:

Wat ik aan God offer.

De vraag wat ik aan God offer is verwant met de vraag wat ik aan God overlaat. Daar heb ik kortgeleden een dwaalgesprek over geschreven naar aanleiding van het onderscheid dat Byron Katie graag maakt tussen haar eigen zaken en Gods zaken:

Hoe ik binnen mezelf blijf.

Wat laat jij aan God over?

De paradox zit zelfs in je hart

Dinsdag 23 maart 2021 18:35.

Groot hart dat klem zit in een ribbenkast.
Binnensluiten of buitensluiten?

Bijbehorende tekst:

De liefde die alles omarmt sluit het buitensluiten niet buiten.

Als je daar toch bent, lees dan meteen even de volgende tekst: ‘Openstaan voor geslotenheid’. Andere woorden, zelfde idee: de paradox is overal.

Hoelang duurt een gedachte over het leven?

Dinsdag 23 maart 2021 08:26

Wat is volgens jou de zin van het leven? Goeie vraag voor bij de koffie, of weet je zo antwoord te geven? Laat maar horen dan.

Daarnet heb ik een geheel herschreven dwaalgesprek opgeladen naar het Witboek Verlichting (dat in dit geval net zo goed het Zwartboek denken had kunnen heten, of het Witboek niet-weten) tussen een meester en een leerling die groots en meeslepend wil leven.

En nee, ik ben niet die leerling. Jij?

En nee, ik ben niet die meester. Jij?

Ik was alleen even de schrijver.

En jij wordt misschien even de lezer…

Gedachten duren maar even, ook die over het leven.

De eerste hangjongere

Maandag 22 maart 2021 16:56.

Lucienne heeft een illustratie gemaakt voor een dwaalgesprek tussen Hans en Katie over het verlies van dierbaren en de angst voor de dood:

Maria steekt haar duim op naar Jezus aan het kruis.
‘Oké man’.

De tekst heet: Is het oké om niet alles oké te vinden?

Wat vind jij?

Mijn eerste boek, de Linji Lu, opnieuw laten indexeren door Google

Maandag 22 maart 2021 13:35.

Gisteren heb ik uitgelegd hoe je met de webmaster tools van Google kunt uitdokteren waarom een nieuwe pagina niet in de zoekresultaten verschijnt, maar dat is natuurlijk niet alles wat je ermee kunt.

Zo kan je er ook mee zien wanneer de Google spider voor het laatst langs is geweest en hoe vaak hij langskomt om een gegeven pagina van je website te controleren.

Nu heb ik alles bij elkaar nog geen twintig webpagina’s, maar twaalf ervan zijn zo groot als een boek, waarschijnlijk doordat het boeken zijn, en ze veranderen onophoudelijk.

Niet iedere verandering wordt geregistreerd door Google en ik weet nu ook waarom: onze pagina’s worden gemiddeld eens in de maand geïndexeerd. Niet allemaal tegelijk, nu eens deze, dan weer die.

Het duurt dus gemiddeld twee weken en soms wel een maand voordat toevoegingen, wijzigingen en verwijderingen doordringen in de zoekresultaten.

Hoe vaak er wordt gecrawled verschilt in het algemeen per website en per pagina. Kranten worden dagelijks door de robot bezocht, archieven nauwelijks. Hoe minder je doet op je website, hoe luier de robot wordt.

Vroeger kon je de robot vertellen hoe vaak hij langs moest komen: eens per uur, eens per dag, eens per week, eens per maand, eens per jaar of nooit (noindex). Dan moest je bovenin je pagina een boodschap in robottaal zetten, een zogeheten metatag met de gewenste bezoekfrequentie, bijvoorbeeld <meta name="revisit-after" content="7 days">.

Dat kan trouwens nog steeds, maar het schijnt dat de robot zich er allang niets meer van aantrekt. Die bepaalt zelf wel hoe vaak hij langs komt, en geloof me, hij is liever lui dan moe.

Mijn eerste boek, Niet te geloven! De Linji Lu, was drie weken geleden voor het laatst geïndexeerd, zag ik.

Normaal geeft dat niks, ik werk er nauwelijks nog aan, maar zoals ik al eerder schreef heb ik Goff’s fabels (in reactie op de preken van Linji) nog geen week geleden overgeheveld naar zijn eigen pagina op NietWeten.nl, Goff Smeets, terwijl de zoekmachine nog altijd in de veronderstelling verkeerde dat ze in de Linji Lu stonden.

Bovendien heb ik eergisteren het vierluik van teksten over de ontstaansgeschiedenis van de Linji Lu verplaatst naar dit Agnoseblog. Ook dat had die suffe zoekmachine niet door.

Gelukkig kunnen we nu zelf aangeven dat een pagina veranderd is en opnieuw doorzocht moet worden. Dat heeft Lucienne gedaan voor de Linji Lu en de Google zoekmachine is weer even helemaal bij en de zoeker is weer even helemaal blij dat hij niet het bos in wordt gestuurd, tenminste niet door de computer, alleen door mij.

Google mag dan de grootste zoekmachine zijn, Bing van Microsoft is ook geen kleintje. Hij was echter net zo blind voor het Agnoseblog en voor Goff Smeets als Google. Nadat ik beide had aangemeld bij Google verschenen ze spontaan in Bing.

Snap jij het?

Hoor jij jezelf denken?

Maandag 22 maart 2021 11:06.

Lucienne heeft een nieuwe tekening gemaakt voor een dwaalgesprekje tussen Hans en Katie over de vraag of we wel horen wat anderen bedoelen en of we wel bedoelen wat we zelf zeggen:

Hoofd met breintjes in plaats van oren.
‘Wat zei je?’

Je kan de tekst hier lezen:

Sprekende stom en horende doof.

Als je iets naar boven scrolt kan je er ook de tekst lezen die eraan vooraf gaat en die Lucienne gisteren geïllustreerd heeft:

Twee joden weten wat een bril kost.

Krishnamurti is dood

Maandag 22 maart 2021 10:37.

Lezers die vandaag dit Agnoseblog bezochten tussen 09:13 en 10:37 konden daar een monoloog lezen over de andere Krishnamurti (U.G., niet Jiddhu).

Deze tekst, heet van de naald, was bedoeld als inleiding of liever tussenspel voor twee andere dwaalteksten die ik vanmorgen vroeg heb opgeladen naar het Witboek Verlichting.

Toen ik die monoloog nalas besefte ik dat het geen tekst was voor het blog maar voor het boek. Hij ging namelijk niet over de Agnosereeks maar over agnose.

Daarom heb ik hem hieronder weggehaald en zijn plaats gewezen. Je kan hem nog steeds lezen hoor. Het kost je maar één extra klik met je muis of tik op je buis of hoe je ook navigeert.

Krishnamurti, zo dood als hij is, staat afwezig op je te wachten tussen die twee andere teksten in. Als je naar de bovenste tekst springt kan je rustig doorlezen en kun je je die extra klik besparen.

Makkelijker kan ik het niet maken.

Tweeënvijftig kenmerken van de verlichte.

Verlichting is geen cocon.

Zotheid der goeroelopers.

Maandag 22 maart 2021 09:13

[verwijderd]

Wat je moet doen als Google je over het hoofd ziet

Zondag 21 maart 2021 17:17.

Dat je wilt schrijven betekent nog niet dat je gelezen wilt worden, maar als je publiceert wil je wel dat je publicaties gevonden worden, en dat is minder makkelijk dan je zou denken.

Dit blog bijvoorbeeld was tot gisteren niet te vinden in de zoekresultaten van Google, in het Nederlandse taalgebied verreweg de grootste zoekmachine, en dat zat me best dwars.

Eerst dacht ik dat het kwam doordat ik alleen maar eendagsteksten publiceerde zodat het voor Google misschien niet de moeite waard was om die te indexeren. Wat voegt één zo’n tekstje over niet-weten toe aan een website met twaalf boeken over niet-weten?

Maar sinds ik mijn blogs laat staan groeit de pagina dagelijks aan en is het zeker de moeite van het crawlen waard, dus waarom gebeurt dat dan niet.

De enige manier om erachter te komen is om het aan heer Google te vragen. Daarvoor moet je je eerst bekend maken middels een account, want met vreemdelingen wil hij niets te maken hebben.

Vervolgens stuurt hij je een doos gereedschappen toe, de zogeheten webmaster tools, waar je niets mee kunt totdat je bewezen hebt dat je eigenaar bent van je site.

Lucienne heeft dat bewezen door een txt-record met een identificatiecode toe te voegen aan ons domein op de domeinnaamserver, ik ga niet uitleggen hoe, als het je interesseert kun je het opzoeken op internet.

Met die webmastertools kun je vervolgens onderzoeken hoe Google jouw site ziet en waarom hij onze blogpagina niet zag, nou dat werd snel duidelijk. Volgens de robot stond er ‘noindex’ bovenin, <meta name=robots content=noindex> om precies te zijn.

Google is een robot, geloof het of niet, en 'noindex’ is robottaal voor ‘niet indexeren a.u.b.’

Ineens herinnerde ik het me weer, dat had ik erin gezet op 8 januari, toen ik nog wat zat te experimenteren en nog even niet gevonden wilde worden.

Twee dagen later, op 10 januari, heb ik die regel er al uit gehaald, maar dat ziet zo’n robot niet want als je hem eenmaal de deur gewezen hebt onthoudt hij dat feilloos en klopt hij nooit meer aan.

Met de nieuwe pagina voor Goff is precies hetzelfde gebeurd. Even ‘noindex’ erin, pagina opmaken, regeltje eruit, maar van Google geen sjoege. Zie hier waarom:

Melding dat goff.html niet geïndexeerd is.

De oplossing is eenvoudig: de pagina met behulp van de webmaster tools indienen voor indexering:

Melding dat indexering van goff.html is aangevraagd.

Even later kwam de robot al aangesnuffeld en binnen twaalf uur was de pagina van Goff geïndexeerd:

Pagina van Goff Smeets op NietWeten.nl in de zoekresultaten van Google.
Na dezelfde stappen te hebben voor het Agnoseblog is dat ook te vinden:
Het Agnoseblog in de zoekresultaten van Google.

Wie schrijft die blijft maar wie wil publiceren moet leren.

Leesbril met ogen

Zondag 21 maart 2021 13:28.

Denk jij ook dat je iemand pas echt kan zien als je al je ideeën over hem loslaat?

Bril met ogen in plaats van glazen.

Ga dan maar eens gauw hier kijken:

Twee joden weten wat een bril kost.

Vergeet je leesbril niet.

Zondag 21 maart 2021 08:38

Lachen om te huilen – drie tekeningen voor het Witboek Byron Katie.

Niemand lacht altijd, behalve Mona Lisa, haha, al sinds 1500, maar dat is dan ook een schilderij en het is maar een verdraaid flauw lachje, of een flauw verdraaid lachje, dat hangt van je eigen stemming af.

Dus eigenlijk lacht niemand altijd, behalve Byron Katie, haha, al sinds de jaren tachtig, maar alleen op haar foto’s. Kijk maar op internet: al haar portretten lijken op elkaar. Zoals smilen en smizen ook maar één letter van elkaar verschillen.

Silhouet van Byron Katie met eeuwige glimlach.

Altijd lachen, is dat liegen? Die vraag beantwoord ik in de tekst:

Ja maar nee zeggen tegen de realiteit.

De verklaring voor de eeuwige glimlach is trouwens kinderlijk eenvoudig. Byron Katie:

“Als je bedreven bent in Het Werk volgt op de gedachte ‘Ze houdt niet van mij’ meteen de omkering met een glimlach: ‘O, ik hou op dit moment niet van mezelf.’”

Arbeid maakt blij. In het aardse tranendal is het huilen geblazen maar in de omgekeerde wereld lachen, dus je kan maar beter op je kop gaan staan.

Om de kracht van de omkering te illustreren heeft Lucienne twee variaties op de tekening hierboven gemaakt:

Omgekeerde Byron Katie met glimlach.
Byron Katie met omgekeerde glimlach.

Ze zijn identiek, draai je scherm maar eens om. Toch zou ik liever naast de bovenste wakker worden dan bovenop de onderste.

Het bijbehorende dwaalgesprek heet:

Drie omkeringen met een glimlach.

In dat gesprek leg ik ook uit waarom ik zelf altijd zo loop te lachen, hi hi. Hint:

Moet je dat nog vragen?

Zaterdag 20 maart 2021 13:49

Nieuwe tekening voor het Witboek Byron Katie

In het Witboek Byron Katie alias Byron Katie voor Workaholics (ik kan niet kiezen tussen die twee titels) onderwerp ik Het Onderzoek van Byron Katie aan een onderzoek onder het motto Het Onderzoek onderzocht.

Om dit idee te illustreren heeft Lucienne de volgende tekening gemaakt:

Mannetje met vergrootglas dat kleinere versie van zichzelf bekijkt.
Het onderzoek onderzocht.

Dit plaatje hoort bij de tekst: Byron Katie voor Workaholics, een canon met veertig van haar favoriete spreuken.

Natuurlijk kun je ook het onderzoek van het onderzoek weer aan een onderzoek onderwerpen enzovoort. Als je dat tekent krijg je een oneindige regressie (droste-effect):

Droste-effect van een figuurtje dat een met een vergrootglas naar een kleiner exemplaar van zichzelf kijkt et cetera.
Onderzoeken of je je gedachten kunt onderzoeken.

Deze tekening vind je terug in de tekst Onderzoeken of je je gedachten kunt onderzoeken.

Zij is geïnspireerd door een iets ingewikkelder tekening uit de sectie Kosmische Grappen in het Witboek advaita die het narcisme van de navelstaarder illustreert:

Dubbel droste-effect met links een reeks van steeds kleinere mannetjes die elkaar met een vergrootglas bekijken en rechts een reeks steeds groter wordende mannetjes die zichzelf in een spiegel bekijken.

Je vind hem terug in een van de laatste teksten van dat boek, Kosmische grap of komisch drama?

Je kan deze tekeningen ook voorzien van onderschriften over mindfulness of zo, serieus dan wel schertsend, maar dat laat ik aan je eigen creativiteit over.*

* Voor goeie vondsten ben ik altijd in.

Zaterdag 20 maart 2021 09:56

Monoloog opgeladen naar het Witboek voor zoekers

In 2017 schreef ik de eerste versie van een monoloog waarin ik de weetniet vergelijk met een tuimelaar of duikelaar, zo'n poppetje met een heel laag zwaartepunt dat bij het geringste zetje begint te slingeren en net zo makkelijk terugkeert naar zijn uitgangspunt.

Korte zinnen schreef ik, iedere zin op een eigen regel en af en toe wat extra witruimte bij wijze van alinea.

In maart 2018 dikte ik deze versie in door de zinnetjes in lopende alinea’s te verzamelen en publiceerde hem als zondagskindje in het Boeddhistisch Dagblad.

In januari 2019 maakte ik een fatale fout met een veiligheidscertificaat en verdween mijn hele site, toen nog niet-weten.nl geheten, met content en al van het internet.

Pas aan het eind van dat jaar hadden we onze zaakjes weer op orde en begonnen we met het opbouwen van de site waarop je je nu bevindt, NietWeten.nl.

De wederopbouw is nog steeds niet klaar, er staan nog zo’n duizend teksten offline, die ik stuk voor stuk bekijk, opknap en oplaadt of weggooi.

De tekst die ik zojuist heb opgeladen is niet de versie uit het Boeddhistisch Dagblad maar een vereenvoudiging en herziening van de oorspronkelijke versie, die met die korte zinnetjes.

Daar heb ik alle hoofdletters en interpunctie uit gehaald en elf kopjes ingevoegd zodat je onderweg de draad niet kwijtraakt.

Zo veranderde de alinea:

Niet-weten is het einde van de hoofdletters. Het einde van de kleine letters. Geen dieptepunt, geen hoogtepunt / Een hoogtelijn, de hoogtelijn / Van niet meer op de hoogte zijn / Van niet meer uit de hoogte doen / Van niet meer in den hoge zijn / De lineage van de dwijze.

in

niet-weten is het einde

het einde van de hoofdletters

het einde van de kleine letters

geen dieptepunt

geen hoogtepunt

een hoogtelijn

de hoogtelijn

van niet meer op de hoogte zijn

van niet meer uit de hoogte doen

van niet meer in den hoge zijn

de lineage van de dwijze

de apotheose

van agnose

het allerhoogste

dieptepunt

het allerdiepste

hoogtepunt

Is de nieuwe versie beter dan die in de krant? Ik zou het echt niet weten. Maar ik hou ervan verschillende tekstvormen uit te proberen, dan gaat een tekst voor mij weer leven.

Bijna alle dwaalteksten zijn meerdere malen herschreven. Meestal vind ik de laatste versie de beste, maar het gebeurt regelmatig dat ik na een jaar of meer een eerdere reconstrueer.

Als je ze zelf wilt vergelijken, dit is de versie in het Boeddhistisch Dagblad:

Onwankelbaar de tuimelaar.

En dit is de nieuwste versie in het Witboek voor Zoekers:

Een zachte waarheid.

Vrijdag 19 maart 14:14

Ontstaansgeschiedenis van de Linji Lu.

Zoals ik op zaterdag 13 maart 2021 08:03 al aankondigde, is het niet uitgesloten dat ik af en toe blogs over of uit het verleden publiceer.

In de online versie van Niet te geloven! De Linji Lu had ik vier artikelen opgenomen over de ontstaansgeschiedenis van dat boek, die in de papieren versie ontbreken.

Om het online boek en de paperbackversie identiek te maken heb ik deze ‘the making of’ serie in zijn geheel overgeheveld naar dit Agnoseblog:

Ontstaansgeschiedenis van de Linji Lu.

Hans in Portugal (2015).

Vrijdag 19 maart 13:26

Zoekgeraakt Witboek eindelijk terecht – lichte inleiding in een zware zaak.

De boeken van de Agnosereeks gaan niet alleen over verdwalen maar verdwalen regelmatig zelf, tenminste, de papieren jongens. De elektronische wonen dag in dag uit op Server 164, Internet en zetten geen stap buiten de poort, dat laten ze aan hun klonen over.

Een van die dwaallichtjes is een exemplaar van het Witboek niet-weten – een presentexemplaar om precies te zijn, voor Goff, die honderden fouten uit het manuscript heeft gehaald (die ik er eerst allemaal in gestopt had om hem bezig te houden, maar dat ga ik hem niet aan zijn neus hangen).

Goff woont als god in Cisternino, Italië, ikzelf als duivel in Haute-Vienne, Frankrijk en het boek wordt gedrukt in Nederland op papier uit Scandinavië of Brazilië, dus het heeft heel wat vleugels, vinnen en voeten in aarde voor alles bij elkaar komt.

Onze proeflezer heeft er langer op moeten wachten dan Vladimir en Estragon op Godot en dat is niet te wijten aan het boek of het transportbedrijf of de Geest van niet-weten. Zoals hij zelf schrijft:

‘Boek is vanmiddag in goede orde door een koerier bezorgd. Desgevraagd verklaarde hij de nogal lange leveringstermijn met de opmerking dat hij mijn adres middels gps en google maps almaar niet vinden kon. Dat gebeurt wel vaker: de weggetjes hier in het buitengebied zijn voor koeriers een nachtmerrie. Uiteindelijk, zo vertelde hij, heeft hij een vriend bij het plaatselijke postkantoor om advies gevraagd. En op het postkantoor weten ze wie ik ben, waar ik woon en hoe je er komt zonder gps en google maps.’

Goff is niet alleen als proeflezer maar ook als menselijke waag zeer in trek. Dat komt door zijn feilloze gevoel voor zwaarte en zijn methodische aanpak. Dit is het geheim van de Smeets:

‘Witboek niet weten is wat mij betreft de kroon op de Agnosereeks. En verdomd, dat ding weegt meer dan een halve kilo. Ik heb het effe gecheckt door in mijn linkerhand een halve kilo kikkererwten te vergelijken met in de rechterhand het boek. Balans sloeg uit naar boek.’

En verdomd, hij heeft weer eens gelijk. Mijn uitgever heeft zojuist bevestigd dat het Witboek niet-weten precies 1003 gram weegt, waarvan 3 gram toner. Daar kan je wel een paar kachels mee aanmaken, lijkt mij.

Vrijdag 19 maart 11:06

Twee nieuwe tekeningen voor het Witboek Byron Katie.

Bij een dwaalgesprek over echtscheiding:

Silhouette van gespleten figuurtje dat alleen bij de heupen nog aan elkaar zit.

Hoe je van jezelf scheidt.

Bij een dwaalgesprek over projectie:

Twee spiegels die hetzelfde gezicht (van Byron Katie natuurlijk) naar elkaar weerspiegelen
‘De hele wereld is mijn eigen verhaal,
teruggekaatst op het scherm
van mijn waarneming.’

Een ander woord voor denken is reflectie.

Vrijdag 19 maart 08:24

Keer het om! Drie nieuwe tekeningen voor het Witboek Byron Katie.

Byron Katie is een cognitief therapeute en haar therapie heet Het Werk.

Het Werk houdt in dat je iedere stressvolle gedachte methodisch onderzoekt door er vier standaard vragen over te stellen* en door allerlei variaties op die gedachte te bedenken en die op hun beurt te onderzoeken.

* 1. Is dat waar? 2. Kun je dat wel weten? 3. Wat gebeurt er als je dat gelooft? 4. Wie zou je zijn zonder die gedachte?

Die variaties op de oorspronkelijke gedachte noemt Byron Katie omkeringen en haar favoriete aansporing is dan ook: ‘Keer het om!’

Dat komt goed uit, gedachten omkeren is een van de weinige dingen die je wel aan mij kan overlaten, vermoedelijk omdat ik ondersteboven ben geboren of vanwege mijn grote oren of gewoon omdat ik het allemaal niet meer weet en nooit geweten heb, al dacht ik soms van wel.

Wat de oorzaak ook is, ik denk en leef sinds jaar en dag achtersteboven en onderstebuiten, dus het kan niet anders dat ook mijn boek over Het Werk van Byron Katie vol omkeringen staat – maar dan van het gedachtegoed van Byron Katie zelf, haha. Daar had ik echt geen aansporing voor nodig, en vast ook niet gekregen.

Aan het eind van de sectie met dwaalgesprekken tussen Hans en Katie staat een resumé in drie omkeringen met drie illustraties, waarvan dit de eerste is:

Januskop van Katie en Hans ondersteboven met hangend haar

De andere twee en het resumé kun je hier bekijken:

OverWerk.

Vrijdag 19 maart 07:11

Nieuwe correspondentie opgeladen naar het Witboek mystiek.

Wat maakt mij gelukkig?

Wat maakt mij gelukkig geen fluit?

Een diep verblindend duister waarin ik tastend leven mag.

Donderdag 18 maart 14:19

Nieuwe illustratie voor het Witboek Byron Katie

Lucienne heeft zojuist een tekening gemaakt van een chauffeur in een auto-zonder-auto met een stuur dat niets stuurt:

Als we werkelijk niets onder controle hebben kan je ook niet ophouden.

Het is een illustratie voor de tekst Werken aan Werkeloosheid over de eeuwige vraag of we nou wel of niet iets in de melk te brokkelen hebben. Byron Katie beweert van niet, maar waarom zou je Het Werk dan nog doen? Nou?

Omdat je het dan ook niet kan laten, suffie.

Waarom zwart-wit?

Misschien vraag je je inmiddels wel af waarom alle tekeningen voor ons boek over Byron Katie zwart-wit zijn.

Lucienne: ‘Ja, silhouetten kan ik nog wel.’

Is ook niet helemaal waar maar het gaat inderdaad minder snel fout dan een figuratief olieverfschilderij met driepuntsperspectief en stofuitdrukking of een fotorealistisch acrylverfschilderij.*

Volgens Lucienne helpt het gebruik van één stijl of één thema om de boeken van de Agnosereeks tot een eenheid te maken.

Daarom werkte ze in de Poortloze Poort alleen met lijntekeningen.

Daarom bevat Meester Tja alleen variaties op de taijitu (het yinyangsymbool).

Daarom vind je in het Witboek Soefisme alleen variaties op de dansende derwisj.

En het Witboek niet-weten dan? Dat is een ratjetoe, onder ons gezegd, en juist daarom weer herkenbaar. Als je het er met Lucienne over hebt kan je trouwens beter ratatouille zeggen, met de klemtoon op elke lettergreep behalve de laatste: ‘ratatoei’.

Maar eigenlijk zijn de tekeningen voor Byron Katie zwart-wit omdat haar denken dat is.

En nog eigenlijker zijn de tekeningen voor Byron Katie zo verdomd duister omdat ze ze verdomd verlicht doet.

Begrijp je wat ik bedoel?

Donderdag 18 maart 12:16

Harmonicateksten in de Agnosereeks

Een harmonicatekst is een tekst als een trekharmonica, gemaakt van harmonicazinnen.

Met een harmonicatekst kan je alle in een buitenzin ingesloten binnenzinnen naar buiten brengen, alsof je een baboesjka opentrekt.

Harmonicateksten – ik maak er al jaren intuïtief gebruik van, maar het is pas nu, doordat ik erover blog, dat ik er woorden voor verzin.

Had ik er eerder aan gedacht dan had ik deze beschrijving opgenomen in mijn Stijlgids voor stamelaars, voorheen de Stijlgids voor nitwits, tegenwoordig een van de rode draden van het Witboek niet-weten – maar dat is nu te laat.

Is het te laat? Niet per se. In de tweede maand januari van het Witboek niet-weten liggen nog dertig dagen braak. Online kan ik toevoegen wat ik wil, al laadt de pagina daardoor weer een fractie trager. Maar de paperback is niet uitbreidbaar, die zit een jaar op slot en mag van de drukker niet dikker.

Wat zeur ik toch. Als ik het Agnoseblog niet definieer als kroniek van de Agnosereeks maar als onderdeel ervan ben ik in één keer klaar. Dan staat alles op zijn plek.

Als alles op zijn plek staat is het tijd om te vertrekken, zei de aforist en gaf de geest.

Waar heb ik het over. O ja, harmonicateksten. Hier nog wat voorbeelden:

In het Witboek mystiek: Verlos ons van het geloof in onze gedachten, een eenvoudig gebed in drie vormen, verticaal, diagonaal en horizontaal.

Drie achter elkaar in het Witboek verlichting: Mensen denken de wereld.

In het Witboek taoïsme (Meester Tja en de Tao van niet-weten):

Hou je liever van de domme.

Verzaak de wijsheid.

Een goede spreker.

Zalig de mens die niet weet waarheen.

Alleen in een geest zonder grenzen.

Je kent je grenzen niet.

Vergeet het maar (net niet).

Niets is goed of slecht van zichzelf.

Geen enkele weg loopt verder.

Weg van de woorden en verder.

Een harmonicatekst in het Witboek taoïsme waarin niet alleen de zin maar ook het eerste woord uitdijt en inkrimpt: Onafgebroken offer.

Die laatste heeft een verrassende vorm:
De tekst ‘Onafgebroken offer’ in halve stervorm.
In de paperbackversie van het Witboek taoïsme heb ik hem gecentreerd:
De tekst ‘Onafgebroken offer’ in stervorm.

Genoeg over de harmonicatekst. Nu alleen nog een link maken naar het Agnoseblog vanuit de Stijlgids in het Witboek niet-weten en omgekeerd…

Klaar!

Kostte me wel zes uur hè, deze twee blogs.

En of je er nou veel dwijzer van geworden bent?

Donderdag 18 maart 10:12

Harmonicatekst toegevoegd aan mijn grafsteen in het Witboek levenskunst.

Toen ik gisteren een plekje zocht voor De steen der dwazen in het Witboek levenskunst, kwam ik terecht bij de voorlopige slottekst van dat boek, het grafschrift ‘Alleen onder een steen ben ik te harden’.

Dat grafschrift is door Lucienne met veel moeite op een grafsteen gebeiteld, die we bij nacht en ontij naar een begraafplaats hebben gesleept om alvast een foto in situ van te kunnen maken van mijn laatste plaats delict.

Omdat hele brede grafstenen heel breed zijn en heel moeilijk om heel op een begraafplaats te krijgen, hebben we gekozen voor een hoog model, waarop de graftekst helaas niet in zijn geheel achter elkaar paste. Ik moest hem dus in twee, hoogstens drie stukken hakken, de steen, de zin, maar hoe?

Meerdere mogelijkheden dienden zich aan, deze werd het:

Alleen
Onder een steen
Ben ik te harden

In de muziek is de frasering meestal onmiskenbaar maar in het geschreven woord plakt een gemiddelde lezer als ik ongemerkt alles achter elkaar zodat er gewoon weer een volzin ontstaat – van poëzie naar proza in tien seconden.

(Als de dichter, zoals de meesten, zijn gedicht in tien seconden maakte door een paar volzinnen in stukken te hakken, geeft het natuurlijk niet, dan is hij gewoon betrapt en krijgt hij loon naar werken.)

Om de frasering te benadrukken leek het mij een goed idee om de inscriptie ook als tekst op te nemen boven de foto van de steen, er interpunctie aan toe te voegen om de vaart eruit te halen, de derde zin meteen maar te splitsen en van de vier zinnetjes alinea’s te maken:

Alleen.

Onder een steen.

Ben ik.

Te harden.

Dit bevalt me beter, want in je graf lig je niet alleen onder een steen maar je ligt er ook alleen, en je bent er niet alleen maar je bent er ook te harden, meer dan voorheen, zij het minder dan je steen.

Toch bevredigd deze oplossing me niet, omdat het epitaaf nu uiteenvalt in atomen die nauwelijks samenkomen.

Natuurlijk heb ik wel vaker met dit beiteltje gehakt, rund, varken en half-om-half, en heb ik allang uitgevogeld, kip, kwartel en kalkoen, hoe je dit moet doen:

Met harmonicazinnen.

Wat voor zinnen?

Harmonicazinnen, zo noem ik ze maar – zinnen die uitdijen en inkrimpen, oprukken en terugtrekken als getijden op het strand, als kwallen in het zand, als legers op het land, waarbij, dat is de enige spelregel, de woordvolgorde gehandhaafd blijft.

De tweede enige spelregel is dat de eerste enige spelregel overtreden mag worden als dat de spelvreugde verhoogt, en de tweede spelregel ook maar meteen, anders moet ik een derde enige spelregel toevoegen enzovoort en gaat de lol er gauw vanaf.

Dan krijg je zoiets als dit:

Alleen.

Alleen onder.

Alleen onder een steen.

Alleen onder een steen ben ik.

Alleen onder een steen ben ik te harden.

Onder een steen ben ik te hard.

Onder een steen ben ik.

Een steen ben ik.

Steen ben ik.

Ben ik?

Ik?

Ik heb deze tekst net toegevoegd aan de steen, dan is hij niet meer zo alleen:

Grafschrift voor iedereen.

Werkt het, of kijk je er nu doorheen?

Woensdag 17 maart 2021 15:39

Selfie van lezeres met boek.

Hoi Lies,

Lucienne heeft je foto bewerkt met een filter, zie onder. Mooi hè? Net een schilderij.

Ik wou je vragen of ik deze bewerking of de originele foto op mijn blog mag gebruiken, anoniem of met je naam. Als jij het niet wil, wil ik het ook niet. Gewoon eerlijk zeggen.

Ha Hans,

Dat vind ik goed, leuk als je hem gebruikt voor je blog! Mooi gedaan met dat schilderij-effect. Een soort Mona Lisa, haha. Mijn naam mag er bij.

Selfie van Liselotte Brust met het boek
Meester Tja en de Tao van niet-weten.

Woensdag 17 maart 2021 14:24

Nieuwe tekening opgeladen naar Byron Katie voor Workaholics

Op 15 maart kon je in dit blog een tekening met beeldhouwer van de aardbol zien die Lucienne had gemaakt ter illustratie van een dwaalgesprek tussen Hans en Katie over de maakbaarheid van de wereld.

Om het idee van een al te voortvarend en niet aflatend vredesactivisme te illustreren heeft Lucienne een variatie op die tekening gemaakt, van een beeldhouwer die bruut op de aardbol inhakt om er een vredesduif van te maken, evenbeeld van hemzelf:

Beeldhouwer met een vredesduif als hoofd die staat te beitelen in het hoofd van zijn evenbeeld.
Vrede op aarde.

De bijbehorende tekst heet De eeuwige strijd voor de eeuwige vrede.

Dit is trouwens de tweede tekening die Lucienne vandaag heeft gemaakt. De eerste staat al online. Wie haar als enige weet te vinden wint een boek uit de Agnosereeks naar keuze. De winnaar wordt bekend gemaakt op deze plek op 1 april 2021.

Woensdag 17 maart 2021 11:11

Nieuw dwaalgesprekje in het Witboek levenskunst

Het idee van een steen der dwazen hieronder is geïnspireerd door de alchemistische steen der wijzen.

Ik had ‘De steen der dwazen’ nog niet opgeladen of het viel me in dat de ultieme steen der dwazen wellicht een … is.

Wat leidde tot een dwaalgesprek van vier regels, dat inmiddels ook in het Witboek Levenskunst staat.

Want de kunst van het leven is in de eerste plaats, ik bedoel daarmee de laatste, de kunst van het sterven, en oefening baart kunst.

Het lastigst vond ik de titel, daar heb ik ruim een uur over gedaan:

De laatste strootjes wegen het zwaarst.

Woensdag 17 maart 2021 10:05

Gedicht opgeladen naar het Witboek levenskunst.

Morgen in het Boeddhistisch Dagblad een artikel van mijn hand over de vinger naar de maan als de hoogste waan: Wijzen is voor dwazen (link actief vanaf 18 maart om 04:04).*

* Als je de serie in het BD niet volgt kun je hetzelfde artikel nu al lezen in het online Witboek niet-weten (zie 16 november).

Bij wijze van voorproefje en heet van de naald in de hooiberg heb ik daarnet het gedicht De steen der dwazen opgeladen naar het Witboek levenskunst.

Wat voor steen zeul jij met je mee?

Woensdag 17 maart 2021 08:07

Eerste lezer van het vernieuwde Agnoseblog weggelopen.

Dat dit weblog veranderd is van een kijkdoos met eendagsteksten uit de Agnosereeks in een doorlopende kroniek over de Agnosereeks bevalt niet iedereen even goed. Zojuist heeft de eerste lezer zich afgemeld wegens overdaad. Teveel blogs in te weinig tijd.

Snap ik best. Niet iedereen heeft niks beters te doen. Bovendien bevind ik mij in een bevoorrechte positie: ik hoef mijn stukjes niet te lezen, ik hoef ze alleen maar te schrijven.

Vind jij het ook wat veel? Geen nood, ik ben niet van plan fulltime blogger te worden. Gewoon een paar dagen vol erin zodat er wat te lezen staat of valt. Dan gaat de turbo uit en de diesel aan tot hij afslaat.

En de lezer die zich heeft afgemeld? Die komt vanzelf weer terug. Wedden?

Naschrift 18 maart: Die weddenschap zou je verloren hebben.

Dinsdag 16 maart 2021 11:23

Nieuwe kleurrijke afbeelding toegevoegd aan het Witboek niet-weten.

Het Witboek NIET-WETEN, dat begin maart als paperback is verschenen, is vormgegeven als een scheurkalender met iedere dag een nieuwe dwaaltekst. Een soort agnoseblog dus, met een kleine letter.

De tekst van 2 januari gaat over het witten van het weten en verklaart waarom ik dit boek, net als de meeste boeken van de Agnosereeks, een witboek noem.

De tekst is geïllustreerd met een tekening van Lucienne van het type ‘zwervelingen’: zwermende figuurtjes die samen een groter geheel vormen, als de groenten in de portretten van Arcimbaldo.

De leidende metafoor in dat artikel van 2 januari is die van het terra incognita, dat vroeger, toen er nog onbekende gebieden waren op de wereldkaart, vaak werd weergegeven als een witte vlek.

Als je in spiritueel en existentieel opzicht het spoor bijster bent, zoals ik, bestaat de wereld uit niets dan witte vlekken in een wervelende zee van niet-weten. Die beeldspraak is door Lucienne zo geïllustreerd:

Wereldkaart met witte continenten in een blauwe zee van kleine wervelende figuurtjes.
Terra incognita – de witte wereld van de weetniet.

De tekst in kwestie eindigt ermee dat de agnost weliswaar in een witte wereld leeft maar dat zijn geest des te fleuriger is, juist omdat hij geen kleur kiest.

Om dat idee uit te drukken heeft Lucienne een variant op de blauwe versie gemaakt, die ik zojuist naar de site heb opgeladen:

Wereldkaart met witte continenten in een veelkleurige zee van kleine wervelende figuurtjes.
Kleurrijk is de geest van de agnost.

In de paperbackversie van het Witboek NIET-WETEN konden we geen kleuren gebruiken, dat zou het boek veel te duur hebben gemaakt. Daarin staat een zwarte versie:

Wereldkaart met witte continenten in een zwarte zee van kleine wervelende figuurtjes.
De afbeelding ‘terra incognita’ in het papieren Witboek niet-weten.

De tekeningen hierboven zijn met de computer gemaakt. Het origineel, acrylverf op papier, 50 bij 40 centimeter, hangt al jaren bij ons aan de muur. Die vind ik het mooist, op de schilderes na.

Foto van Lucienne bij haar schilderij ‘Zwervelingen 282’ dd 16 maart 2021.

Die rare reflecties op het glas? O, dat zijn de kerstlichtjes in ons trapgat die al veertien weken helpen voorkomen dat we struikelen en veertien treden uit het heden vallen. Vergeten uit te doen.

Dinsdag 16 maart 2021 09:00

Tekst over je gedachtestroom opgeladen naar het Witboek Verlichting

Ik geloof dat het de Amerikaanse psycholoog William James was die de term stream of consciousness heeft bedacht, of althans heeft verwetenschappelijkt. In het Nederlands heet de stream of consciousness de gedachtestroom.

Veel mensen hebben het gevoel dat hun gedachtestroom van de wieg tot het graf doorgaat. Met korte onderbrekingen tijdens de droomloze slaap of als ze eventjes afgeleid of afwezig zijn of een klap voor hun kop hebben gekregen of zitten te mediteren of zo. Ik heb dat gevoel ook. Maar weet ik het ook?

Kun je voorbij de grenzen van je huidige gedachte kijken, wat denk jij?

Kun je eruit stappen om je hele gedachtestroom te overzien?

Kun je helemaal uit je gedachtestroom stappen?

Hoe je aan je gedachtestroom ontsnapt (of ik aan de jouwe).

Dinsdag 16 maart 2021 07:30

Tag van de lege leer bijgewerkt in het Boeddhistisch Dagblad.

Het Agnoseblog is een simpel zelfbouwblog: gewoon één webpagina, blog.html, met een stelletje teksten over de Agnosereeks van nieuw naar oud en verder geen poespas.

De meeste weblogs worden tegenwoordig gemaakt met pasklare systemen zoals WordPress en Drupal, die de auteur allerlei extra mogelijkheden bieden.

Een van die mogelijkheden is het gebruik van categorieën en tags (labels) om de blogberichten op meerdere manieren in te delen en de lezer de gelegenheid te geven met een druk op de knop een selectie van de aangeboden teksten te maken die hem interesseert.

Het Boeddhistisch Dagblad (BD) is zo’n geavanceerd weblog. Onder elk bericht in de krant vind je twee rijtjes links die respectievelijk Categorieën en Tags worden genoemd.

Als je op een van die links klikt, krijg je alle artikelen te zien die door de auteur of redacteur (meestal de uitgever, Joop Hoek) in die categorie zijn ingedeeld of dat label hebben meegekregen.

Zo’n selectie van oude berichten heet een archief, en de zoekresultaten van de grote zoekmachines staan er vol mee.

Labelen is een vak apart. Niet te veel indelingen maken en niet te weinig is het devies.

De meeste websites maken er teveel en het BD is geen uitzondering. Joop verzint ze bij de vleet en hangt ze met bosjes aan berichtjes die soms weinig of niets met elkaar te maken hebben.

Stel je voor een koe met 11 oormerken of een receptionist met 22 naamkaartjes, hoe spreek je haar aan?

In totaal heeft het BD momenteel 117 categorieën in gebruik, en maar liefst 20.680 tags. Voor 14.537 berichten. Heel veel labels hangen maar aan één bericht, waardoor het overeenkomstige archief ook maar één bericht telt. Daar heb je dus niks aan.

Ik mag mijn eigen tags verzinnen (niet mijn eigen categorieën), zoals Woordenboek niet-weten en Stijlfiguren niet-weten, en ik maak er ook een potje van.

Sommige tags gebruik ik te vaak, andere vergeet ik toe te kennen of ik vergeet dat ik ze in gebruik heb en maak een nieuwe die net even anders is, wat ik dan later weer kan herstellen, als ik het toevallig ontdek.

Een van mijn tags is ‘de lege leer’. Die heb ik vanmorgen eens bekeken. Ik bleek die tag voor 53 van mijn 1766 columns gebruikt te hebben terwijl de term ‘de lege leer’ in een kleine 90 van mijn berichten voorkomt.

De circa 40 ontbrekende berichten heb ik opnieuw beoordeeld en de tag toegekend aan nog eens 19 stuks. Het archief de lege leer bevat er nu dus 72.

Wat een gedoe zeg. Kostte me een uur, en waarvoor? Wie kijkt er ooit in een archief?

Maandag 15 maart 2021 12:52

De blauwe zee van niet-weten.

De Agnosereeks is een serie van 12 online boeken over niet-weten. Vijf daarvan zijn nu ook beschikbaar als paperback. De laatste, het Witboek NIET-WETEN is net verschenen.

Het is iedere keer een grote klus om een webboek om te werken tot een manuscript voor de drukker. Daarna is er als dank voor de zware bevalling een kortstondige postnatale dip ter grootte van een lege baarmoeder.

Hans van Dam in het raamkozijn.
Niet-weten is blues.

Hierboven zie je Hans uitrusten in het raamkozijn kort na het indienen van het manuscript van het Witboek NIET-WETEN voor een proefdruk. Om de titel van de proloog aan te halen: Niet-weten is blues.

O, hou je niet van blues. Probeer het dan eens met Niet-weten is jazz van Goff Smeets, de man die taarten van 54 jaar oud eet met tanden van 2.

Of schrijf zelf een stukje over muziek en niet-weten en stuur het naar me op.

Als het maar swingt.

Maandag 15 maart 2021 08:18

Nieuwe tekening van Lucienne.

Denk jij dat de wereld of tenminste jouw wereldbeeld maakbaar is?

Lucienne heeft net een nieuwe tekening over dit onderwerp af voor het Witboek Byron Katie:

Beeldhouwer die staat te beitelen in het hoofd van zijn evenbeeld, dat ook een aardbol is.
De maakbaarheid van je wereldbeeld.

Vernuftig gebruik van witruimte, hè?*

* Witten staat in de Agnosereeks voor het wissen van wat je weet.

Deze nieuwe tekening illustreert het dwaalgesprek De maakbaarheid van je wereldbeeld.

Maandag 15 maart 2021 07:02

Twee dwaalteksten opgeladen naar het Witboek voor zoekers.

Is alles toeval of is alles noodzaak, wat denk jij? Dit denk ik:

1. Over de noodzaak van toeval.

2. Over het toeval van noodzaak.

Maandag 15 maart 2021 05:46

Waarom de blauwe koppen zwart zijn geworden en de tekstkaarten zijn verdwenen

Oplettende lezers, nee, lezers die daar een oog voor hebben, is het misschien opgevallen dat de afstand tussen de koppen wat groter is geworden en dat alle koppen nu pikzwart zijn in plaats donkerblauw. De smurfen zijn roetmoppen geworden.

Die verandering in de huisstijl was nodig doordat we een paar weken terug de links helderder blauw en onderstreept hebben gemaakt. We hadden toen niet door dat de links daardoor wel erg op de blauwe koppen met gele strepen eronder gingen lijken.

Heb jij weleens per ongeluk op zo’n kop geklikt of getikt in de veronderstelling dat het een link was? Dat zal je nu niet meer zo gauw overkomen, hoop ik.

Nog een reden om de koppen wat meer te benadrukken is dat we onze teksten niet langer op zwevende kaarten presenteren. Dat maakt de sitecode (HTML en CSS) en het schrijven ervan eenvoudiger, maar daardoor lopen de teksten meer in elkaar over.

Wij veranderen regelmatig iets aan de opmaak en de navigatie in de hoop dat NietWeten.nl beter leesbaar en makkelijker in het gebruik wordt op alle verschillende computerformaten, van smartphone tot desktop.

Zie je een fout, bevalt iets je niet of kan het volgens jou beter? Laat het ons weten, wie weet kunnen we er iets aan doen en misschien hebben anderen er ook wat aan.

Alvast bedankt.

zondag 14 maart 2021 17:21

Nieuwe pagina met (bijna) alle teksten van gastauteur Goff Smeets.

Deze website, NietWeten.nl, bevat een heleboel dwaalteksten, de meeste van mij (Hans), waarvoor mijn excuses, maar ook een aantal van gastauteur Goffredo Fabbro alias Godefridus Smeets.

Tot nog toe stonden zijn teksten verspreid over verschillende online boeken: De Linji Lu, het Witboek zen, het Witboek mystiek en het Witboek niet-weten.

Om een einde te maken aan die versnippering heeft Goff vanaf vandaag een eigen pagina op NietWeten.nl, getiteld Goff Smeets, kan niet missen.

Daar vind je zijn limericks en zijn fabels, het zeer rake (maar niet al te complimenteuze) ‘Niet-weten is jazz’, en nog zo wat. Goff heet je van harte welkom.

Goff met verjaardagstaart
Onze jongste medewerker, Goff Smeets (midden), op zijn verjaardag.

Zondag 14 maart 2021 08:50

DDoS-aanval op netwerk Antagonist.

Gisteren rond zessen in de middag is NietWeten.nl ruim een half uur bijna onbereikbaar geweest. Oorzaak was een DDoS-aanval op het netwerk van onze host, Antagonist.

Zo’n aanval leidt tot lange wachttijden bij het laden van tekst en beeld, en een enkele keer een time-out mededeling van de browser dat de server niet bereikbaar is. Irritant maar ongevaarlijk.

Het is al vaker gebeurd en het zal nog vaker gebeuren. Jij kan er niets aan doen behalve geduld oefenen. Ik kan er niets aan doen behalve mijn verontschuldiging aanbieden. Bij dezen.

Melding van de DDoS-aanval door onze host, Antagonist.

Naschrift: een dag later vond tussen 11:03 en 11:09 een nieuwe aanval plaats met dezelfde gevolgen. Nu weet je hoe het gaat en zal ik je verder niet lastig vallen met soortgelijke mededelingen.

Zondag 14 maart 2021 08:15

Nieuwe illustratie voor het Witboek Byron Katie

Lucienne heeft een nieuwe tekening gemaakt bij een dwaalgesprek in Byron Katie voor Workaholics:

Silhouet van een somber figuur met allemaal stickers van lachende monden op zijn jas.
‘Plak alleen je vriendelijkste gedachten op alles wat je vandaag meemaakt.’

Bijbehorende tekst: Plakgedachten voor gedachtenplakkers.

Zondag 14 maart 2021 06:32

Nieuwe brief over mystiek

Zojuist opgeladen naar de sectie Brieven in het Witboek mystiek: Een deemoedig niet-weten.

Zaterdag 13 maart 2021 10:54

Twee dwaalteksten over stelen opgeladen naar het Witboek Levenskunst.

Diefje zonder verlos.

Onverwachte gevolgen van het voorschrift om niet te stelen.

Zaterdag 13 maart 2021 08:03

Het Agnoseblog gaat veranderen!

Half januari ben ik begonnen met dit weblog over niet-weten, het Agnoseblog.

De afgelopen twee maanden heb ik iedere ochtend een nieuwe dwaaltekst opgeladen, die één etmaal beschikbaar was en daarom een eendagstekst heette.

Daar komt nu verandering in. Vanaf vandaag wordt het Agnoseblog een nieuwsblog over de Agnosereeks.

Voortaan zul je hier nieuwtjes vinden. Over mijn teksten, Lucienne’s tekeningen, onze boeken, publicaties, plannen en problemen, lezersreacties en wat ons verder maar leuk lijkt om te delen.

Deze nieuwtjes verdwijnen niet na 24 uur, zoals de eendagsteksten, maar blijven gewoon staan, zodat het een echt blog wordt – een online logboek.

Misschien voeg ik ook wel oude nieuwtjes toe, of links naar eerdere eendagsteksten, zodat het Agnoseblog zich niet alleen aan de bovenkant uitbreidt maar ook aan de onderkant.

Het is natuurlijk maar een proef, zoals alles wat we doen – geniet ervan zolang het kan.

Vrijdag 12 maart 2021 11:30

ISBN-nummer voor Byron Katie.

Lucienne heeft een nieuw ISBN-nummer besteld, het zesde alweer, voor ons volgende boek, Byron Katie voor Workaholics:

Screenshot van de ISBN-bestelling
Byron Katie voor Workaholics: ISBN 9789464350999

Nu het boek nog maken!

Donderdag 11 maart 17:49

Mijn columns slapen uit.

Iedere dag om 04:04 verschijnt er een column van mijn hand, ontleend aan de Agnosereeks, in het Boeddhistisch Dagblad. Tenminste, dat is de bedoeling.

In werkelijkheid slapen mijn columns de laatste tijd regelmatig uit. Dat wilden ze altijd al, maar de planner van Wordpress was onverbiddelijk en zond ze met harde hand de deur uit.

Sinds vorige week is de planner zelf van slag, of hij slaapt uit, dat weten we nog niet. Hoe het ook zij, om 04:04 gebeurt er helemaal niks. Ja toch, er verschijnt uit het niets een vlaggetje op het planbord met de melding ‘Planning mislukt’. Daar heb je wat aan.

Als ik zelf eindelijk een keer mijn nest uit kom, zo om een uur of vijf, half zes, en inlog bij de krant, moet ik mijn column steeds een handje helpen. Schuldbewust en met trage wiekslag vliegt hij dan de ether in op zoek naar andere vroege vogels.

Ben jij zo’n vroege vogel? Dan weet je nu wat er aan de hand is. Even geduld, het komt vast wel goed.

Naschrift 13 maart: het probleem lijkt inmiddels verholpen. De planner van WordPress krijgt nu een belletje van de planner op de server. Baas boven baas. Nu maar hopen dat de bovenbaas niet op zijn beurt de slaapziekte krijgt.

Problemen met publiceren BD.

Woensdag ‎10 ‎maart ‎2021 ‏‎15:24

NietWeten.nl als portaal in Google.

Zoekresultaten zijn tegenwoordig zo veranderlijk als het weer. Ze verschillen van dag tot dag, van persoon tot persoon, van locatie tot locatie. De Computer mag weten hoe dat kan.

Toen ik vandaag zocht op "nietweten.nl" in Google, zag ik dit:

NietWeten.nl in Google op woensdag 10 maart 2021 om 11:15.

NietWeten als portaal met maar liefst tien toplinks. Is dat mooi of niet? En ik heb niet eens een account bij Google! En ik maak niet eens gebruik van hun volgens hun onontbeerlijke webmaster tools!

Naschrift: een half uur later, weer in Google, stonden er in plaats van tien zes links. En toen ik zocht op "niet-weten.nl", mijn tweede domeinnaam voor deze site, met streepje tussen niet en weten, kreeg ik gewoon maar één link.

Wil je weten wat jij op dit moment te zien krijgt bij Google? Klik dan op deze link: "nietweten.nl".

Zondag 6 maart 2021 05:58

Het Witboek mystiek bestaat uit een aantal secties. Vanaf vandaag is er ook een sectie met brieven over mystiek.

Er staat pas één brief in, Niet iedere nacht is een nachtegaal, net opgeladen, maar het worden er meer, dat beloof ik.

Zondag 16 december 2018

Brand! Wat de Linji Lu doet met je verstand – deel 4 en slot van een vierluik over het ontstaan van de Linji Lu.

Boekhuis spelen

Van 2015 tot 2018 was Niet te geloven! De Linji Lu gratis verkrijgbaar als webpagina op NietWeten.nl, als serie in het Boeddhistisch Dagblad, als epub en als pdf via de site, en tegen betaling als hardcover.

Aan dat laatste kwam deze zomer abrupt een einde toen mijn uitgever, die eigenlijk drukker is, stopte met printing on demand. Hij wilde voortaan boekhuis spelen door op kosten van de auteurs van elk boek een stapel ineens af te drukken en die uit voorraad te verkopen.

Ook verhoogde hij de verzendkosten in één keer met 100% tot minimaal zes euro, dan verdiende hij er nog wat aan. Tja, je kunt het proberen, maar de meeste auteurs namen meteen de benen, ik ook, nog voor de kopers het lieten afweten.

Ontlasting van lichaam en geest

Met spijt in mijn voet, want kennelijk is er behoefte aan de Linji Lu in boekvorm. Er is vraag, niet veel, wel gestaag, zoals je van een backlisttitel voor een kleine doelgroep kunt verwachten. Ook al staat de hele tekst op internet, een stoffelijk boek in je handen waar je rustig in kunt lezen zonder backlight en zonder berichtjes en bliepjes van allerhande appjes, geeft een andere leeservaring.

Niet te geloven! De Linji Lu is geen boek ter verstrooiing maar ter verdieping. Dat vergt aandacht. Je moet het langzaam lezen, hoe langzamer hoe beter. Net zo langzaam als het geschreven is, trager nog.

Als een scheurkalender. Een preek of een koan per keer. Eenmaal per dag vóór je kussengang. Eenmaal per stoelgang, als je niet mediteert. Dat meditatie noemen. Ontlediging. Ontlasting van lichaam en geest, daarover gaat de Linji Lu:

Alleen die schijt hebben aan de patriarchen zijn boeddha’s. Alleen die schijt hebben aan het onderricht van de tripitaka zijn boeddha’s. Alleen die schijt hebben aan de vromen en de braven en de ijverigen zijn boeddha’s. Alleen die schijt hebben aan goed en fout zijn boeddha’s – alleen degenen die niets geloven, dit ook niet, en zich door niemand gek laten maken.

(Preek 24 van de Linji Lu.)

Het boeddhisme is er niet om je te vangen, maar om je te bevrijden. Ook van het boeddhisme.

Een tweede editie

Nadat we onze eigen oude proefdrukken en archiefexemplaren van de eerste editie van de hand hadden gedaan en een paar keer nee hadden moeten verkopen, besloten we een nieuwe editie uit te brengen bij een nieuwe uitgever. De versies op de site, in de krant en in het boek liepen toch al niet meer parallel en het zou een goede gelegenheid zijn om de vertaling nog eens helemaal door te nemen.

En om er eindelijk een uitvoerige inleiding en verantwoording bij te schrijven, want dat was er in de eerste editie bij ingeschoten. Hoewel het boek min of meer voor zichzelf spreekt, of eigenlijk zwijgt, valt er een heleboel over te vertellen.

Wat is de Linji Lu? Wie is Meester Linji? Waarom moet je de Linji Lu gelezen hebben? Hoe is mijn vertaling tot stand gekomen? Waarom heb ik het zo vertaald en niet anders? Welke interpretaties zijn er van de Linji Lu en wat is mijn insteek? Wat is toch die ‘leegte’? Wat is de plaats van metafysica in het boeddhisme?

Je hoeft het niet per se te weten allemaal, maar het helpt wel. Een boek zonder inleiding is als een monnik zonder pij. Een boek zonder verantwoording is als een monnik zonder haar. Koud hè?

Behalve een nieuwe inleiding en een nieuwe verantwoording is er ook inhoudelijk het nodige veranderd. De monologen en de dialogen heten nu preken en koans, want dat zijn het. Alle titels zijn gewijzigd en alle teksten zijn geredigeerd, wel tien keer. Ik heb het niet bijgehouden, maar het gaat om minstens duizend aanpassingen, grotere en kleinere. In essentie is het nog dezelfde tekst – zo veel bewegingsruimte heeft een vertaler niet – het leest alleen wat makkelijker weg, vind ik zelf.

Nog een verschil: de eerste editie was een hardcover, de tweede is een paperback geworden. Bij mijn nieuwe uitgever zou een gebonden boek tien euro duurder uitvallen dan een boek met slappe kaft, en dat vonden we wat veel voor twee stukjes karton en een paar meter binddraad.

Hoe is het met mijn oude website afgelopen?

In deel drie van dit vierluik had ik het over mijn website die niet meer in de zoekresultaten verscheen. Hoe is het daarmee afgelopen?

Slecht. De oude website was reddeloos verloren. Wat ik ook probeerde, de zoekmachines lieten zich niet verleiden om hem opnieuw te indexeren. Ten einde raad ben ik in 2016 overgestapt van Google Sites naar Wordpress en van voren af aan begonnen.

De webmaster van het Boeddhistisch Dagblad is nu mijn host. Internet wendt niet langer zijn hoofd af en de site wordt weer volop gevonden, al zal het wel nooit een pretpark worden. Dat is de bedoeling ook niet, NietWeten.nl is een dwaaltuin, een gat in de werkelijkheid waarin er geen pad is om te gaan en geen tijd om te verliezen. Je bent er van harte welkom, wanneer en zolang je wilt, in alle jaargetijden, 24/7.

Niet te geloven! De linji Lu is niet mijn zwanenzang geworden. Integendeel, ik heb er een rubriek in het Boeddhistisch Dagblad aan overgehouden die ik mag invullen naar eigen inzicht, als het maar over de actualiteit gaat, haha. Sindsdien schreef ik de marathonserie Niet om door te komen! De Poortloze Poort, de lopende serie Meester Tja en de Tao van Tja en nog het een en ander. Zo zing ik mijn lied om niet.

Hoe is het met de quinta afgelopen?

In deel twee van dit vierluik vertelde ik over de Quinta da Flores waar ik zoveel voetsporen achterliet, en die zoveel sporen in mijn voet achterliet.

Voor deze herenboerderij in Portugal braken na ons vertrek zware tijden aan. In augustus 2015, de zomer van hetzelfde jaar dat wij met bloed zweet en tranen een deel van het overwoekerde landschap hadden omgetoverd in een schijn van een parklandschap, braken er in de regio natuurbranden uit. Ze rukten op, kwamen iedere dag wat dichterbij en bereikten ten slotte de boerderij, die flink wat schade opliep. Volgens de eigenaren was het volgens de brandweer mede door ons radicale snoeiwerk dat de gebouwen behouden bleven. Een leuke gedachte, maar niet verifieerbaar.

Twee jaar later, in juni 2017 braken er opnieuw branden uit, feller en sneller dan die van 2015. Er vielen tientallen doden, mensen die ingesloten raakten door het vuur en levend verbrandden in hun auto op de weg die wij zelf zo vaak hadden gebruikt als we boodschappen gingen doen of een avondwandelingetje maakten. Een groot deel van de ruim vier hectaren natuurschoon van de boerderij werd door de brand verwoest, al bleven door de inzet van de brandweer opnieuw alle gebouwen gespaard.

Van onze noeste arbeid is nu geen spoor meer te bekennen. Vergeleken met het vernietigende vuur was ons snoeiwerk nog geen druppel op een gloeiende plaat. De eigenaren, Hollandse expats, hebben de boerderij met moeite weten te verkopen – niet als de ‘Quinta da Flores’ maar als de ‘Quinta del Aqua’, naar het stroompje dat er doorheen loopt en dat net als alle wateren overal ter wereld zelfblussend is. Hun paradijsje heeft zijn ware gezicht getoond en het spirituele centrum is niet meer.

Wat de brand deed met het landschap is wat de Linji Lu doet met je denkbeelden. Er blijft niets van over. Lucht en leegte. Maar heb je ooit water zien branden? Nou, ik ook niet. Ziedaar de zengeest alias de weetnietgeest waarover ik in deel één van dit vierluik zei: ‘Jemig, hoe moet ik dat nou uitleggen?’ Het is een zelfblussend stroompje.

Ik wens iedereen warme voeten en een koele kop.

Hans stookt een vuurtje in Portugal.

Zondag 9 december 2018

Hoe ik bijna mijn rechten verkwanselde aan Asoka – deel 3 van een vierluik over het ontstaan van de Linji Lu.

Hoe ik mijn website onvindbaar maakte voor zoekmachines

Toen we (Lucienne en Hans) aan het begin van de lente van 2015 uit Portugal terugkeerden naar Amsterdam, was het volstrekt onduidelijk hoe we nu verder moesten. Mijn site, NietWeten.nl, was klaar, dacht ik, en de Linji Lu was af. Jammer nou dat geen van beide in de zoekresultaten van Google verscheen. Alleen mijn startpagina prijkte bij gebrek aan concurrentie vanaf de eerste dag bovenaan.

Pas in 2016 ontdekte ik hoe dat kwam. Toen ik het eenmaal doorhad kon ik mezelf wel voor mijn kop slaan. Het was nota bene mijn eigen schuld. Iedere keer dat ik een paginatitel wijzigde – heel vaak, want dat vind ik leuk – paste ik ook het linkadres (de URL) aan zodat het gelijk bleef aan de paginatitel. Daarbij verzuimde ik de adreswijziging door te geven aan de zoekmachines (door middel van een zogeheten redirect).

Steeds weer raakten ze mijn spoor kwijt, en daarvoor moet je tol betalen. Voor dode links word je gestraft met een lagere ranking, en uiteindelijk werd mijn hele site in de ban gedaan, op de startpagina na. De bots die dag en nacht het internet afstruinen (crawlen) om de gigantische indexen van de zoekmachines bij te werken, lieten NietWeten.nl voortaan links liggen.

Dat mijn site onvindbaar was, alla, maar dat ook de Linji Lu zo kort na zijn ontstaan alweer uit beeld was verdwenen, frustreerde me. Al die moeite. Wat nu, een nieuwe website maken speciaal voor de Linji Lu? Dat kon, maar zou het de nieuwe site niet net zo vergaan als de oude?

Misschien was er een beter alternatief.

Een serie in het Boeddhistisch Dagblad

Als regelmatig lezer van het Boeddhistisch Dagblad, dat toen net zijn vierde jaargang inging, benaderde ik met enige schroom de uitgever, Joop H. Hoek, en stelde hem voor om mijn vertaling van de Linji Lu als serie in de krant te publiceren. Tot mijn verbazing ging hij meteen akkoord. Geweldig! Het Boeddhistisch Dagblad scoort hoog in de zoekresultaten en heeft een schare vaste lezers met belangstelling voor boeddhistische onderwerpen.

Van mei tot en met oktober verscheen in het Boeddhistisch Dagblad de eerste versie van Niet te geloven! De Linji Lu. Hij werd enthousiast ontvangen en ik kreeg leuke reacties, waaronder een heel bemoedigende van iemand die voorstelde er een boek van te maken:

‘Ik ga dit missen! Waarom zijn deze pareltjes er niet in levende ademende boekvorm? Dan kan ik het vastpakken, bladeren, lezen, nog eens lezen, en nog eens lezen, ruiken, aan mijn hart drukken! En mijn hart en hoofd al filosoferend laten (ver)dwalen. Dank Hans van Dam, het was genieten!’

Een boek? Daar had ik nog helemaal niet aan gedacht. Een serie in de krant vond ik al heel gewaagd. Ik was er niet op uit om publicist of auteur te worden. Nog steeds niet trouwens, ik schrijf puur uit liefde voor niet-weten.

Geen boek bij Asoka

Wie ook reageerde, was Gerolf T’Hooft van uitgeverij Milinda/Asoka. Of hij Niet te geloven! De Linji Lu mocht uitgeven. Echt? Ja echt.

Daarvoor moest ik wel alle rechten afstaan aan de uitgeverij. Volledig en zonder voorbehoud. Geen Linji Lu meer op mijn site en misschien ook niet in het Boeddhistisch Dagblad, daarover kreeg ik geen uitsluitsel. De uitgever wilde de exclusieve rechten, verklaarde hij, anders was het voor hem niet lonend.

Ik op mijn beurt wilde mijn rechten behouden omdat ik vind dat levensbeschouwelijke teksten voor iedereen vrij toegankelijk moeten zijn – wat niet betekent dat ze niet ook in betaalde vorm zouden kunnen verschijnen. Wilde T’Hooft niet afzien van de exclusieve rechten als ik zou afzien van mijn aandeel in de winst?*

We werden het niet eens en ik heb het contract waarin ik mijn rechten voor eens en voor altijd uit handen gaf niet ondertekend. In plaats daarvan ben ik gaan onderzoeken of ik het boek misschien in eigen beheer kon uitgeven.

Vreemd hoe het idee van een boek een eigen leven ging leiden, alsof het er nu moest komen ook. Onzin natuurlijk, Boeddha is geen boek. Maar ook geen obscurantist. Ik ook niet.

* Anderhalve euro per verkocht exemplaar, als ik me goed herinner.

Een boek in eigen beheer

Een boek uitgeven in eigen beheer lijkt eenvoudig, tot je eraan begint. Gelukkig hoefde ik alleen maar de kopij aan te leveren en een beetje mee te denken

Lucienne heeft de teksten opgemaakt, de omslagillustratie getekend, de rugdikte berekend, het omslag ontworpen, papiersoorten vergeleken, lettertypes uitgekozen, een ISBN-nummer aangevraagd, contacten gelegd, proefdrukken aangevraagd en gecorrigeerd, en wat er verder zoal komt kijken bij het uitgeven van een boek. Alleen al de software uitkiezen en downloaden en de programmatuur leren kennen is een forse klus.

Natuurlijk hebben we zo’n beetje alle beginnersfouten gemaakt die je kunt maken, en een aantal die je niet kunt maken. Uiteindelijk is het boek er toch gekomen, een fraaie hardcover nog wel.

Om de eerste editie onder de aandacht te brengen is er op initiatief van Joop Hoek een exemplaar verloot onder de lezers van het Boeddhistisch Dagblad en een recensie geschreven door een van de medewerkers. Zo kregen we wat publiciteit.

Meer promotie zat er niet in, en dat ligt vooral aan mij. Ik vind het moeilijk om mijn waren aan te prijzen. Als iemand vraagt waar hij het boek kan krijgen, zeg ik altijd: ‘Je hoeft het niet te kopen hoor, het staat allemaal op internet.’

Slim hè?

Exclusieve rechten betekent lezers buitensluiten

Ik wil nog even terugkomen op het verschijnsel van de exclusieve rechten. Daarmee zijn al heel wat werken, boeddhistische en non-boeddhistische, niet zelden gesubsidieerd met gemeenschapsgeld, aan het publieke domein onttrokken en voor generaties achter een betaalmuur verdwenen.

Zodra de auteur zijn handtekening onder het contract heeft gezet, is het lot van zijn werk bezegeld. Geen uitgever die de rechten terug zal geven zolang er nog een dubbeltje aan te verdienen valt. Pas na vijfenzeventig jaar komen de rechten vrij op grond van de auteurswet, maar dan is het werk doorgaans reddeloos verouderd.

Je kunt het de uitgevers niet kwalijk nemen. Zij moeten ook leven, en heel wat boeken zouden nooit het licht hebben gezien zonder hun initiatief.

Je kunt het de auteurs ook niet kwalijk nemen. Dankzij hun uitgever verdienen ze tenminste nog wat, al kunnen de meesten er niet van leven, zelfs niet met subsidie.

Door exclusieve rechten zijn al heel wat werken achter een betaalmuur verdwenen.

Ik zou werkelijk niet weten wie je het kwalijk moet nemen, maar dit weet ik wel: het zijn de lezers die aan het kortste eind trekken. Zo kunnen wij nog steeds niet met een druk op de knop kennis nemen van de vele leerredes van de Boeddha die allang vertaald en te koop zijn.* De zenboekjes van Janwillem van de Wetering (1931-2008), het complete oeuvre van Nico Tydeman – allemaal in handen van de handel.

* De verzameling van lange leerredes van de Boeddha, De verzameling van middellange leerredes van de Boeddha I, II en III, De verzameling van korte teksten van de Boeddha I en II, De verzameling van thematisch geordende leerredes van de Boeddha 1 - 5, De verzameling van numeriek geordende leerredes van de Boeddha 1 en 2, allemaal voor € 30 tot € 40 per stuk, bij elkaar zo’n € 500.

Sommige van mijn beste vrienden zijn kennissen

Ik ben heus niet zo naïef om te denken dat het boeddhisme een vlucht zal nemen als de sleutelteksten gratis toegankelijk worden in het Nederlands – niet met al die schandalen van de laatste jaren. Waarom zou het boeddhisme ook een vlucht moeten nemen? Het is er, en dat is goed noch slecht. Of goed én slecht, wat denk jij?

Het boeddhisme is er verdorie al vijfentwintighonderd jaar en alle pretenties ten spijt is er nog steeds geen einde aan het lijden gekomen, noch van alle voelende wezens, noch van het leeuwendeel van zijn beoefenaars. Sterker nog, het boeddhisme heeft net als iedere wereldreligie al heel wat leed veroorzaakt, en gaat daar tot op de dag van vandaag onverbiddelijk mee door. Sla deze krant er maar op na.

Maar daar gaat het nu niet om. Het enige wat ik hier wil zeggen is dat het zonder betaalmuur voor hedendaagse lezers eenvoudiger zou zijn om kennis te nemen van het boeddhistisch gedachtegoed, en datgene wat hen aanspreekt op te nemen in hun eigen denken.

Daarmee ben je nog geen boeddha, boeddhist of vriend van het boeddhisme, maar sommige van mijn beste vrienden zijn kennissen.

Eerst online

Er zijn plannen om de vertalingen van de leerredes uit de Pali-Canon door prof. dr. Rob Janssen en drs. Jan de Breet online beschikbaar te stellen. Meer hierover lees je in de artikelen Nederlandse vertalingen Pali-Canon online voor groter publiek en Stichting VVB en Uitgeverij Bodhi slaan handen ineen.

De felicitaties zijn binnen, maar het moet nog wel even gebeuren, hopelijk nog in dit leven. Aan goede wil lijkt het niet te ontbreken, maar er zijn allerlei juridische en administratieve hordes te nemen, waaronder de voortslepende nasleep van het faillissement van Asoka eerder dit decennium. Waarom wachten als iedereen werkelijk van goede wil is – een pdf is toch zo opgeladen?

Wat mij betreft wordt de publicatievolgorde van boeddhistische werken in de toekomst omgedraaid: eerst (bij wijze van dana of gewoon uit gulheid) online, gratis, en daarna pas het boekencircus, betaald. Dan kan iedereen alles onmiddellijk lezen en mogen de lezers voortaan zelf bepalen hoe dik het beleg op de boterham van de uitgevers en de auteurs wordt.

Ik zou ook graag zien dat subsidieverstrekkers dat als bindende voorwaarde opnemen: wie zich laat subsidiëren verplicht zich om de vruchten van zijn schrijvers- of vertaalarbeid gratis online beschikbaar te stellen.

Hoe ik bijna mijn rechten verhanselde

Ik had dit artikel eigenlijk ‘Hoe ik bijna mijn rechten verhanselde aan Asoka’ willen noemen. Verhanselen betekent volgens het Woordenboek der Nederlandse Taal hetzelfde als verkwanselen, maar wie weet dat nog?

Verhanselen betekent bij ons thuis ook verhakselen, niet van stro en takken maar van woorden, ideeën en idealen. Het is privétaal, vandaar dat ik mijn rechten toch maar niet heb verhanseld.

Wel heb ik mijn niet-weten verkwanseld met dit opiniërende artikel, maar allee, het is maar een idee.

Deel 4 van dit vierluik.

Zondag 2 december 2018

Hoe ik mijn voet verloor aan Portugal – deel 2 van een vierluik over het ontstaan van de Linji Lu.

Gedenk te leven

Nadat ik in 2014 Niet te geloven! De Linji Lu op NietWeten.nl had gezet en de site was opgeruimd en afgerond, had ik ineens niets meer te doen. Lucienne had ook ineens niets meer te doen, want ze had in datzelfde jaar haar werk als zwakzinnigenbegeleider neergelegd om op vierenvijftigjarige leeftijd met vervroegd pensioen te gaan. Wát?

Inderdaad, dat kan tegenwoordig, je pensioen uitsmeren over je laatste werkzame jaren. Je krijgt dan minder geld voor een langere periode. Zo koop je tijd.

Vanwege mijn broze gezondheid hebben we maximaal gebruik gemaakt van deze regeling om nog zoveel mogelijk tijd samen door te kunnen brengen. Voor eigen rekening hebben we er nog een jaartje bij gepikt. Maar zo broos was mijn gezondheid nou ook weer niet. We zijn inmiddels vier jaar verder en ik ben er nog steeds. Het gaat eerder beter met me dan slechter.

‘Gedenk te sterven’, luidt het motto voor schielijk levenden. ‘Gedenk te leven’ luidt het motto voor langzaam stervenden. Wat als je niet weet of je stervende bent? ‘Gedenk te leven en te sterven’ dan maar, memento mori et vivendi. Op beide paarden wedden, altijd prijs.

Stervende ben je sowieso, chronisch nog wel, al is niemand het erover eens of de dood nou hét of een einde is. ‘Je weet maar nooit’ is het soort motto waarop je dan teruggrijpt. Het had het mijne kunnen wezen, maar zodra je er volledig van doordrongen bent, heb je het niet meer nodig. Ook motto’s gaan voorbij, een ingebouwde veiligheid.

Laten we het maar aan het memento vivendi toeschrijven dat we onszelf in de winter van 2014 terugvonden op een quinta, een herenboerderij in Portugal, om op de eigendommen te passen van twee Nederlandse expats terwijl zij er gewoontegetrouw voor vier maanden op uit trokken.

Ze leken wel gek en wij niet, maar ze waren niet gek en wij wel, want de Mediterranee is ’s winters veel kouder en natter en donkerder dan mensen denken. Dan wij dachten. Eigenlijk zijn alleen de tussenseizoenen er echt aangenaam, niet te heet en niet te koud, niet te nat en niet te droog.

Vandaar dat er in Zuid-Europa vooral oppassers worden gevraagd voor de winter- en zomermaanden. Je moet een beetje naïef zijn om daarop in te gaan, en aan naïviteit heeft het mij nooit ontbroken.

Hoe ik mijn onschuld verloor op de Filipijnen

Zo liet ik mij als twintiger tijdens mijn eerste vakantie naar de Filipijnen meteen na aankomst inpalmen door twee mooie Filipijnse meisjes die mij ogenschijnlijk spontaan een gratis rondrit door Manilla aanboden, met een authentieke Filipijnse maaltijd en een rituele wassing bij hun thuis, ‘really very special’.*

‘Wow’, zeggen we tegenwoordig, maar ik zal in mijn beste Tagalog iets als ‘Goedendag!’ gezegd hebben. Wat een gastvrijheid, daar kunnen wij kaaskoppen nog wat van leren, dacht ik opgetogen. Alsof iedere Nederlander net zo ongastvrij was als ik. Maar zo dacht ik in die tijd: dat iedereen net zo was als ik. Niet te geloven.

We stapten in een aftandse auto die als bij toverslag met louche chauffeur en al in mijn vernauwde blikveld was verschenen, en reden een onnavolgbare route over steeds slechtere wegen door steeds armoediger wijken. Ten slotte kwamen we terecht in een enorme achterbuurt, Tondo, die naar ik later ontdekte slecht aangeschreven stond. Nog steeds had ik niets door. Integendeel, ik vond het hoe langer hoe interessanter worden. Nog maar net aangekomen en nu al contact met de locals, wat een avontuur.

We gingen een klein huisje binnen vol doorgezakte bankstellen met fletse, versleten lappen eroverheen, en op ieder liggend en staand vlak kleurige katholieke parafernalia, prijs de Heer, keer op keer. Na een onduidelijk drankje werd ik met bagage en al door kronkelende gangetjes naar een slaapkamertje geloodst waarin op hoge poten een oud spiraalbed stond met een doorgelegen matras en langszij een houten strijkplank met een teiltje water erop. Het teiltje was groezelig, het water leek schoon.

Voor de rituele wassing moest ik mij helemaal uitkleden. Dat vond ik wel eng, ik ben Superman niet. Toen ik daar hakkelend uiting aan gaf, trok het meisje dat de leiding had plompverloren haar jurk omhoog en onthulde een grote bos steil schaamhaar met daarboven een donker pigmentstreepje richting navel, de linea nigra. Moeder Manilla, droegen ze hier geen onderbroeken? Ze was ouder dan ik dacht. Ik keek haar met open mond aan, waarop ze breed glimlachend haar jurk weer liet zakken.

Mijn kleren werden in een ruime kledingkast gelegd en mijn bagage ging er erachteraan. Nee hoor, ik hoefde niet te helpen. De rituele wassing stelde weinig voor, schoon zou ik er niet van worden, en dat verbaasde me niet. Ritueel betekent meestal ‘niet echt’, let maar eens op. Maar de handelingen werden tot mijn consternatie wel steeds intiemer. Ze hielden het midden tussen wassen en watergolven en ik kon er door hun tweeslachtigheid nauwelijks tegen protesteren, als ik dat al had gewild.

Terwijl ik mij herhaaldelijk voor mijn opwinding verontschuldigde (‘Is okay, no problem’), haalden medeplichtigen aan de andere kant van de doorloopkast in alle rust mijn zakken en tassen leeg.

Wat hen aanstond visten ze eruit, een deel van mijn geld, een aantal van mijn cheques, mijn nieuwe zwembroek, nieuw ondergoed, een stapel zakdoeken, een duikbril, aspirines, mondvoorraad, mijn reiswekker enzovoort, maar niet zoveel dat het me direct op zou vallen en mijn woede zou wekken. Mijn horloge bijvoorbeeld lieten ze gewoon in mijn broekzak zitten. Ik zie er ook niet uit als iemand die heibel schopt, of had je dat al begrepen – daar hadden ze me natuurlijk op uitgezocht.

Na een geheim signaal dat mij ontging was het feest ineens afgelopen. Met vage excuses werd ik het huis uit gewerkt en met dezelfde aftandse auto via eenzelfde onnavolgbare route weggebracht naar een onbekende wijk midden in Manilla, ver van de plaats waar mijn hotel zich bevond: dat zou me wel even bezighouden. Omdat de tank leeg was, zeiden ze, en omdat ze niet over contanten beschikten, zeiden ze, betaalde ik van het geld dat ze voor me overgelaten hadden nog hun benzine ook. Kun je nagaan hoe naïef ik was.

De rest van de vakantie bleef ik dingen ontdekken die ze achterover hadden gedrukt. Zelfs thuis vielen me nog voorwerpen in.

* Ik woonde in die tijd in Tokyo bij mijn toenmalige geliefde, Tomoko (‘tweemaanskind’) en moest iedere drie maanden het land verlaten om mijn toeristenvisum te vernieuwen. Vandaar dit plezierreisje.

Hoe ik mijn koelte verloor op de quinta

We draaien de klok dertig jaar vooruit en keren terug naar Portugal. Daar gingen Lucienne en ik naartoe, weet je nog, om te lezen en te luieren en ons te beraden op de toekomst, zo die er was en op ons beraad zat te wachten. Ondertussen had de Quinta da Flores (‘bloemenboerderij’) heel andere plannen met ons.

De ruim vier hectaren heuvellandschap van het landgoed waren de afgelopen tien jaar flink verwilderd. De vorige eigenaren hadden het onderhoud laten sloffen en de huidige waren veel te druk met het bouwen van een nieuwe vakantiewoning, een yogaplatform, een yurtplatform, een ecotuin en een cactustuin om zich met zoiets onbenulligs als de natuur bezig te houden. Deze locatie had volgens hen bijzondere trillingen en was ideaal voor een spiritueel centrum met individuele en groepsaccomodatie voor uiteenlopende tradities.

De Quinta da Flores heeft een lange historie en is waarschijnlijk in de middeleeuwen aangelegd door de moren voor het verbouwen van rijst in het stroomdal. Veel paden, trappen, terrassen, muren en percelen waren zozeer overwoekerd dat ze niet meer te herkennen waren. Overal groeiden bramen, kreupelhout, hakea’s (een uitheemse naaldstruik die de inheemse vegetatie compleet wegdrukt), mimosa (een boomsoort met dezelfde eigenschap), eucalyptus (idem), allerlei soorten eiken en ander geboomte en struikgewas.

Lucienne met hakea.

Omdat het nieuwe zomerhuis dat als ons winterverblijf diende geen isolatie had en zelfs met karrenvrachten hout niet warm te stoken was, zat er weinig anders op dan onszelf warm te werken. We begonnen voorzichtig met kiwi’s oogsten, druiven snoeien en onkruid wieden, maar kregen na een paar weken de smaak te pakken en deden algauw niets anders meer.

Zowat alles wat er woekerde was minder dan tien jaar oud en met een snoeischaar en een handzaag nog wel klein te krijgen. Gelukkig maar, want voor kettingzagen ben ik bang en het geluid ervan vind ik onverdraaglijk. De hoeveelheid organisch afval die we met onze stadse spiertjes produceerden was onvoorstelbaar. Onze vuren konden het materiaal nauwelijks verwerken en brandden weken achtereen.

Van lezen en luieren kwam niets meer. ’s Avonds waren we zo uitgeput dat we alleen nog maar naar de houtkachel konden staren. Onze handen wilden zelfs geen e-reader meer vasthouden. We zaten onder de krassen, sneden en blauwe plekken, onze jassen hadden brandgaten en onze onverslijtbare bergschoenen vielen zowat uit elkaar.

Klappen met één voet

Schoenen zijn vervangbaar. Hetzelfde kan niet gezegd worden van voeten. Dat is spijtig, want zonder dat ik het doorhad heb ik in Portugal een zenuwbeschadiging aan mijn rechtervoet opgelopen.

Achteraf gezien is het geen verrassing. Mijn circulatie is nooit denderend geweest. Ik heb lange ledematen en sprietige bloedvaten en een klein hart dat figuurlijk en letterlijk extremen mijdt. Als kind kreeg ik bij zwemles al meteen na het betreden van het chloorbad spierwitte tenen en moest ik zo hard bibberen dat de badmeester mij halverwege de les genadig uit het water tilde en op de verwarming pootte, waar ik de rest van de les mocht uitzitten. Ook met wintertenen was ik er vroeg bij.

Vier maanden op bevroren grond sjouwen met boomstammen op mijn schouder, honderden kruiwagens vol drijfnat, loodzwaar hakhout de heuvel oprijden, duizenden hakea’s uit de grond trekken, stammen klieven, houtblokken stapelen, bivakkeren in een zomerhuis waar de temperatuur overdag zelfs met een laaiende kachel niet boven de 16 °C kwam en ’s nachts niet boven de 8 °C – ik weet niet waar het fout ging, maar iets in mijn lichaam heeft de geest gegeven.

Sindsdien wordt er nog wel voldoende bloed naar mijn rechtervoet aangevoerd, maar het wordt niet meer zo goed afgevoerd, waardoor er ’s ochtends meteen na het opstaan stuwing ontstaat. Mijn voet wordt ’s zomers rood en dik, ’s winters blauw en dik en tussendoor wit en dik, en blijft dat tot ik met mijn benen omhoog ga zitten.

Als gevolg van dezelfde zenuwbeschadiging is mijn voetzool vrijwel gevoelloos geworden, waardoor ik minder stevig op de grond sta, minder geaard ben. Iedere tastprikkel wordt abusievelijk vertaald in een onaangename sensatie, pijn of kou of iets ertussenin. Het is net of ik op natte watten loop of een klomp waddenklei aan mijn zool heb hangen.

Ook mijn spieren hebben geleden, waardoor mijn voet niet meer goed afwikkelt. Alleen met een wandelstok kan ik Lucienne nog bijhouden. Maar ik kan klappen met één voet, haha, wie doet me dat na?*

Toen ik thuiskwam uit Portugal dacht ik nog dat het allemaal wel mee zou vallen. Een beetje uitrusten, een beetje masseren, een beetje oefenen – komt goed. Mooi niet.

Overwinteren in Portugal – bezint eer ge begint.

* ‘Kun je klappen met één voet?’ is een beroemde Chinese koan uit de tijd dat amputatie van een of meer lichaamsdelen een gebruikelijke straf was voor lichtere vergrijpen. Nu weet je het antwoord.

Deel 3 van dit vierluik.

Zondag 25 november 2018

Zen is geen leer – deel 1 van een vierluik over het ontstaan van de Linji Lu.

Ter gelegenheid van de publicatie van de tweede editie van de Linji Lu in het Boeddhistisch Dagblad heb ik een vierluik geschreven over de totstandkoming van mijn vertaling. Dit vierluik is gepubliceerd tussen 15 november en 16 december 2018.

Elk artikel van het vierluik begint met dezelfde korte inleiding, die ik hier één keer reproduceer:

Een ballon die zichzelf doorprikt

De Linji Lu is een fantastisch zenboek en Meester Linji is een fantastische meester. Larger than life, zoals de Engelsen zeggen. Letterlijk, zoals we nog zullen zien. Een ballon die zichzelf doorprikt.

In 2015 publiceerde het Boeddhistisch Dagblad de eerste editie van Niet te geloven! De Linji Lu van Hans van Dam. Binnenkort zal ook de tweede editie als serie in deze krant verschijnen. Niet te geloven, de tweede editie!

Speciaal voor het Boeddhistisch Dagblad heb ik een vierdelige serie over de totstandkoming van Niet te geloven! De Linji Lu geschreven. Dit vierluik bestaat van begin tot eind uit terzijdes. Net als de Linji Lu, die op wat holle woorden na zo leeg is als het firmament. Net als mijn website, NietWeten.nl, al is het aantal woorden daar wat groter. Net als het leven zelf, in elk geval het mijne, dat tjokvol woorden zit waar ik nochtans feilloos tussendoor glip. Of ik nou wil of niet.

Dit was de inleiding en hier komt deel 1 van het vierluik:

Een mooie afsluiter

Toen ik in 2014 vond dat mijn toenmalige website over niet-weten wel groot genoeg was, had ik nog maar één onvervulde wens: de Linji Lu vertalen. Dat zou een mooie afsluiter zijn, leek mij, een klassieke zentekst die net zo vol is van de leegte als ik. De Linji Lu is weliswaar geen leeg boek en vertolkt geen lege leer, maar het komt in de buurt, het komt in de buurt.

Het zou een mooie afsluiter zijn, aangenomen dat ik hem zou weten te vertalen. Want de Linji Lu is een obscuur werk over een obscuur figuur uit een obscure tijd, zo tegen het einde van de middeleeuwen, de ‘dark ages’, net voor de renaissance. Waar begin je aan, zou ik nu zeggen, maar gedane zaken nemen geen keer, en gelukkig maar.

Renaissance is trouwens een Frans woord en een westers begrip. Het verwijst naar de wederopstanding in het avondland van de cultuur van de klassieke oudheid, met name de Griekse, en heeft niets met Azië of China te maken, de geboorteplaats van de Linji Lu.

Maar ja, nou heb ik het al opgeschreven. Hoewel ik niet per woord of per pagina of per wat dan ook betaald wordt, noch in pecunia noch in natura, of eigenlijk juist daaróm, laat ik het staan ook. Het woord renaissance bedoel ik. Het betekent ook nog eens wedergeboorte, dat is hartstikke boeddhistisch, toch?

Zonder ezelsoren gaat het niet

Een boek vertalen begint met literatuur verzamelen. We, dat zijn Lucienne en ik, stelden een lijst op, haalden boeken uit de bibliotheek, kochten als de bieb het liet afweten de benodigde titels in het antiquariaat en draaiden in de printerette stapels pdf’s af. Dat was wel even schrikken zeg, wat een berg.*

Daarop installeerden we ons in de redactieruimte en begonnen de diverse vertalingen in het Engels en het Nederlands parallel voor te lezen en door te spreken. Dat viel nog niet mee, want er is geen standaard indeling.

Vertalen deden we voor de vuist weg, zonder iets te noteren – gewoon om wat gevoel voor de tekst te krijgen. We probeerden in onze eigen woorden te zeggen wat we lazen, en stelden herhaaldelijk vast dat wat er ooit gestaan moet hebben er nu niet meer stond, niet voor lezers van deze tijd, tenminste niet voor ons.

De redactieruimte, die ook dienst doet als woonruimte, was een gezellige rommel, om niet te zeggen een geweldige bende, waar ik met plezier aan terugdenk. Veel meubels hadden (en hebben) we niet, we wonen goeddeels op de grond die is bedekt met twee lagen ondertapijt en twee lagen projecttapijt. Her en der liggen kussens, dus je zou net zo goed van een king-size bed kunnen spreken.

Dit reuzenmatras, dat tevens als tafel dient (een grotere tafel paste er niet in ons huis), lag bezaaid met boeken en vellen A4 afkomstig uit de diverse manuscripten, met cirkels om sleutelwoorden, enkele en dubbele potloodstrepen horizontaal en verticaal, en alle kleuren markeerstift.

Het werd er in de loop van de weken en maanden niet overzichtelijker op, rommel schept rommel, en na een poosje lagen alle vertalingen door elkaar en hadden alle vellen ezelsoren, net als wij. Het leek wel een kleuterklas na een windhoos, en eigenlijk was het dat ook – een kleuterklas voor volwassenen.

Wat hebben we gelachen, deels om de puinhoop die we ervan maakten, deels om de absurdistische scenes in het boek en deels om de absurde vertalingen van onze voorgangers, waaraan we, dat was al spoedig duidelijk, onvermijdelijk onze eigen absurditeiten gingen toevoegen.

* Lin-chi.pdf van Burton Watson (90 pagina’s), Record of Linji van Ruth Sasaki (521 pagina’s; niet langer beschikbaar op internet), The Zen Teaching of Rinzai van Irmgard Schloegl (86 pagina’s), De zenleer van Rinzai van Aleid Knottnerus Swierenga (150 pagina’s), een aantal postmoderne artikelen over de Linji Lu (circa 100 pagina’s), een aantal koanverzamelingen (Shinzi Shobogenzo, Wumenguan, Book of serenity, Samurai zen, Transmission of the Lamp …) en andere achtergrondlectuur.

Zen is geen leer

De powerpreken en killerkoans van Linji behoren tot de ontkennende (apofatische) zenliteratuur. Het moeilijkste bij het vertalen van dit soort geschriften is niet het omzetten van woorden en zinnen van de ene taal in de andere – hoewel dat al lastig genoeg is – maar het wekken van de, eh, zengeest. Jemig, hoe moet ik dat nou uitleggen?

Als je een normaal boek vertaalt, zeg een roman of een studieboek, gaat het erom een plot of kennis, een heleboel informatie van welke aard dan ook over te brengen, liefst met behoud van stijl. Maar zen is geen verhaal, geen kennis, geen leer. In zen gaat het er niet om betekenisvelden in kaart te brengen, juist niet. Het gaat erom ze te vernietigen, zowel die van het zogenaamd gezond verstand als die van het boeddhisme – de hele bliksemse boel. Zengeest, weetnietgeest.

‘Dood de Boeddha!’ zegt Meester Linji, en voegt de daad bij het woord. ‘Sunyata’ (Pali: sunnata) heet dat bij Nagarjuna, leegte, en in de overtreffende vorm ‘sunyata-sunyata’ (sunnata-sunnata), de leegte van de leegte. Daarin is geen vorm meer en geen leegte, geen dualiteit en geen non-dualiteit, geen veelheid en geen eenheid, geen ego en geen zelf. Alle tussenschotjes gaan neer, er zijn geen hokjes meer. Alleen het grondplan herinnert er nog aan, een blijvende afdruk van het verstand in dromenland, van dromenland in het verstand.

‘Deconstructie’ heet het procedé in de postmoderne filosofie. ‘De lege leer’ heet het resultaat op NietWeten.nl. Je kunt ook denken aan niet-zelf (anatman), afhankelijk ontstaan (pratitya-samutpada), interzijn, het net van Indra, maya et cetera. Verwante begrippen uit verschillende paradigma’s. Eufemismen die elk op hun eigen manier verwijzen naar de ongrijpbaarheid van het bestaan en de onmacht van de rede. Wat nog steeds een verbloeming is van elementaire onderliggende gevoelens als: ‘Ik snap het niet!’ ‘Ik kan het niet!’ ‘Wat doe ik hier!’ ‘Ik ben bang!’ ‘Help!’ Of, na de Ommekeer: ‘Het zij zo. Amen.’

Dat laatste, ‘het zij zo, amen’, wijst op overgave en gelatenheid, niet op de triomf van een bevrijdend inzicht of een moeizaam verworven vaardigheid. Bevrijding in de zin van een radicaal niet-weten (agnose) maakt geen aanspraak op wijsheid of meesterschap. Integendeel: ook daarvan ben je dan verlost.*

Welnu, bij het vertalen gaat het ont-stellende van een apofatische (zen)tekst makkelijk verloren. Dan begint het mystiekerig te klinken, leerstellig, betweterig, katafatisch, essentialistisch, fundamentalistisch, doctrinair, zweverig, diepzinnig. Alsof je naar een orakel luistert. Dan is de zengeest ontaard in een zingevingsfeest, de weetnietgeest verjaagd door het kennisbeest.

Dat te voorkomen is de grootste uitdaging voor zowel de schrijver als de vertaler van lege teksten.

* Agnose maakt ook geen aanspraak op overgave of gelatenheid, begrippen die suggereren dat jijzelf degene bent die ervoor kiest zich over te geven en het erbij te laten. Dat is eigenmacht onder het mom van anderkracht.

Dan ben je af

Het geeft niks als je dit niet meteen snapt. Daar is het boek voor, en ook dat is maar een begin, een voorproefje van het einde. Als je het wel snapt ben je af en mag je naar Af om, in de woorden van Shunryu Suzuki, steeds opnieuw te beginnen – wat een lot.

Ik zal je verder niet vermoeien met de details van het vertalen, dat komt later wel, in mijn Verantwoording aan het begin van de zomer, als je er dan nog bent, als ik er dan nog ben, als het Boeddhistisch Dagblad er dan nog is.

Want volgens het boeddhisme, en ook zonder boeddhisme, gaat alles voorbij, het boeddhisme in de boeddhist nog eerder dan de boeddhist zelf, als het goed is. Een boeddha is geen boeddhist. Een boeddha is ook geen boeddha, dat is gewoon het volgende hokje, poeha, weg ermee. Aan Meester Linji zal het niet liggen en aan mij al helemaal niet.

Om kort te gaan, na een half jaar zat het vertaalwerk erop en kon ik Niet te geloven! De Linji Lu pats boem op het net zetten. Het was pas de eerste versie, en de nulde editie, maar dat wist ik toen nog niet.

Deel 2 van dit vierluik.